İsrailli yönetmen Amos Gitai, 83. Venedik Film Festivali kapsamında gösterilen yeni belgeseli “Eriha Yolu” (The Road to Jericho) vesilesiyle İngiliz The Guardian gazetesine açıklamalarda bulunarak bölgedeki şiddetin ulaştığı boyutu sert sözlerle eleştirdi. 75 yaşındaki sinemacı, son üç yılda yaşanan çatışmaların ve şiddetin toplumda derin bir şok yarattığını ve bölgenin barış istemeyen aşırılıkçı güçlerin kontrolüne geçtiğini vurguladı.
Han el-Ahmer’den Oslo sürecine uzanan yüzleşme
Fransa, İngiltere ve İsrail ortak yapımı olan 76 dakikalık yapım, Batı Şeria’da Kudüs ile Eriha arasında yer alan ve yıllardır yıkım tehdidi altında bulunan bedevi köyü Han el-Ahmer’i merkeze alıyor. Film, köyde araba lastikleri, çamur ve ahşap kullanılarak inşa edilen ve yaklaşık 300 çocuğun eğitim gördüğü “Lastik Okul”un var olma çabasını aktarıyor. Gitai, yapının bugüne kadar ayakta kalabilmesini yalnızca uluslararası kamuoyunun uyguladığı baskıya bağlıyor.
Belgesel, köydeki güncel yaşam mücadelesini yönetmenin 40 yıllık arşiv görüntüleriyle harmanlıyor. 1990’lardaki Oslo Barış Anlaşması dönemine ait kayıtlar, eski İsrail Başbakanı İzak Rabin ve eski Cumhurbaşkanı Şimon Peres ile yapılan eski söyleşilerle bir araya getirilerek 30 yıl önceki barış umutları ile bugünün çatışma ortamı arasındaki uçurum gözler önüne seriliyor. Gitai, 1995 yılında İzak Rabin’e düzenlenen suikastın siyasi diyalog zeminine vurulmuş en ağır darbe olduğunu belirtiyor.
Sinemanın rolü ve kültürel boykot tartışmaları
Filmlerini “sivil bir eylem” ve toplumsal hafızayı koruma aracı olarak gördüğünü dile getiren Gitai, sanatın tek başına gerçeği değiştiremeyeceğini ancak unutulmaya karşı fikirleri diri tutabileceğini savundu. Yönetmen, II. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’nın yeniden inşa sürecini örnek göstererek en yıkıcı dönemlerin ardından bile toplumların yeniden bir araya gelebileceğine dair umudunu koruduğunu ifade etti.
Festivalde boykot ve Filistin çağrıları
Gitai’nin resmi seçkide yer alması, festival kulislerinde süren kültürel boykot tartışmalarının merkezine oturdu. Roger Waters, Annie Ernaux ve Céline Sciamma gibi uluslararası isimlerin destek verdiği “Venice4Palestine” adlı inisiyatif, Venedik Bienali ve festival yönetimine çağrıda bulunarak İsrail hükümetine bağlı resmi kurumlarla işbirliklerinin askıya alınmasını ve Filistin bayrağının göndere çekilmesini talep etti.
Resmi kurumlar ile muhalif sesler arasındaki sınır
Bu protesto ikliminde gösterilen “Eriha Yolu”, İsrail ortak yapımı bir proje olmasına karşın, resmi politikaları ve yerleşim faaliyetlerini eleştiren içeriğiyle dikkat çekti. Film, festival çevrelerinde resmi temsiliyetler ile içeriden yükselen muhalif sanatsal yaklaşımlar arasındaki ayrımın nasıl algılandığını gösteren kritik bir sınav olarak nitelendiriliyor.
