Dünyanın dört bir yanındaki birçok şehir dün, Ukrayna yolcu uçağının Tahran’dan havalandıktan kısa bir süre sonra İran Devrim Muhafızları tarafından düşürülmesinin üçüncü yıldönümünü anmak için düzenlenen gösterilere tanık oldu.

Aktivistler ve kurbanların yakınları, Tahran rejimini uçaktaki 176 kişinin tamamının ölümüne neden olan askeri eylemi gizlemekle suçladılar. Kurbanlar Ukrayna, İran, Kanada, Afganistan, İngiltere ve İsveç vatandaşlarıydı.

Üç günlük inkarın ardından Devrim Muhafızları, Irak’ta ABD güçlerinin bulunduğu bir üsse balistik füzelerin fırlatılmasının ardından ülke alarma geçtiği sırada uçağı düşürme sorumluluğunu kendi güçlerinin üstlendiğini açıklamıştı. Bu, Devrim Muhafızları’ndaki yabancı askeri ve istihbarat operasyonlarının beyni olan Kasım Süleymani’nin öldürülmesinden günler sonra gelmişti.

Yetkililer, kazanın arkasında ‘insan hatası’ olduğu konusunda ısrar ederken, kurbanların aileleri bağımsız bir uluslararası soruşturma çağrısında bulunuyor.

İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Ebu’l Fadl Ammoyi dün yaptığı açıklamada İran’ın her bir kurbanın ailesine 150 bin dolar ödemeye hazır olduğunu belirtti.

Dün Londra’daki gösterilere binlerce kişi katıldı. Avustralya, Almanya, ABD, Kanada, Türkiye, Yeni Zelanda ve İngiltere de benzer gösterilere tanık oldu.

Tahran’da Ukrayna uçağındaki kurbanların ailelerinin başlattığı kampanyanın sembolünün yer aldığı pankartlar asıldı ve pankartların üzerine ‘Affetmeyeceğiz, Unutmayacağız… Hepimiz kızgınız’ yazıldı.

İran’da ise kurbanların aileleri, füzelerin isabet etmesi sonucu uçağın düştüğü yerde toplandı.

4 ülkeden çağrı

Felaketin üzerinden neredeyse 3 yıl geçmesinin ardından, Kanada liderliğindeki 4 ülke geçtiğimiz ay, Tahran’ın Ukrayna’ya ait Boeing 737 tipi yolcu uçağını düşürmesinden İran’ı sorumlu tutmak için bağlayıcı bir tahkim yürütülmesini talep etti.

Kanada, Ukrayna, İsveç ve İngiltere tahkim taleplerini sivil havacılığa karşı suçların çözümünü düzenleyen 1971 tarihli Montreal Sözleşmesi’ne dayandırdılar.

Sözleşme, tarafların 6 ay içinde bağımsız bir tahkim düzenlemeyi kabul etmemesi halinde, anlaşmazlığın merkezi Lahey’de bulunan Birleşmiş Milletler’in (BM) en yüksek mahkemesi olan Uluslararası Adalet Divanı’na götürülebileceğini öngörüyor.

Ülkeler, İran Devrim Muhafızları’nı uçağa ‘yasadışı ve kasten’ iki füze fırlatmakla suçluyor.

Kaynak: Şarku’l Avsat