ABD’nin Hürmüz Boğazı ve çevresinde yürüttüğü askeri operasyonlar ile deniz ablukası, İran’ın günlük yaşamında derin yaralar açıyor. Güney limanlarının hedef alınması ve tedarik zincirlerinin kopması, başkent Tahran sokaklarında özellikle sağlık ve temel gıda sektörünü doğrudan vurdu.
Eczanelerde hayati önem taşıyan antibiyotik ve serumlar tükenirken, market raflarında yükselen fiyatlar halkın alım gücünü tamamen tüketmiş durumda.
Eczane rafları boşaldı, fiyatlar beş katına çıktı
Başkent Tahran’da ameliyat sonrası enfeksiyon kapan yakınları veya kronik rahatsızlığı bulunanlar için ilaç bulmak her geçen gün zorlaşıyor. Kent genelinde pek çok temel antibiyotiğe ve yabancı menşeli grip aşılarına ulaşılamazken, temin edilebilen sınırlı sayıdaki ithal ilacın kutu fiyatı 90 milyon riyale (yaklaşık 43 dolar) kadar tırmandı.
İlaç krizini değerlendiren Dr. Mehdi Abdus, sorunun yalnızca sahadaki çatışmalardan değil, uygulanan ekonomi politikalarından da kaynaklandığını belirtiyor.
Hükümetin ilaç ithalatında uyguladığı sübvansiyonlu döviz kurunu kaldırmasıyla birlikte piyasadaki ilaç fiyatlarının en az beş kat arttığını vurgulayan Abdus; hammadde, yardımcı madde ve hazır ürün sevkiyatının yapıldığı güney limanlarının ağır hasar alması nedeniyle yerli üretimin de sekteye uğradığını kaydetti.
İntravenöz serumlar ve aşılar bulunamıyor
Yerli alternatifler bulunsa da özellikle damar içi serumların ve ithal aşıların piyasadan tamamen çekilmesi hastaları zor durumda bırakıyor. Komşu ülkelerin limanları üzerinden alternatif ikmal rotaları oluşturulmaya çalışılsa da uzun süreli lojistik kesintilerin faturası, önümüzdeki aylarda daha yüksek maliyetler olarak raflara yansıyacak.
Limanlardaki hasar mutfakları vurdu
Güney limanlarının bombalanması ve yük gemilerinin limanlara yanaşamaması, ithal gıda ürünlerinin maliyetini katladı. Tahran’daki marketlerde savaş öncesi döneme kıyasla yaşanan fiyat artışları rekor seviyelere ulaştı:
- Sıvı Yağlar: Fiyatlar yüzde 260’ın üzerinde artış gösterdi.
- Tavuk Eti: Temel protein kaynaklarından tavuk etindeki yükseliş yüzde 150’yi buldu.
- İthal Pirinç: Tüketimi yaygın olan ithal pirincin kilogram fiyatı yüzde 100’den fazla arttı.
- Çiftlik Balıkları: İç piyasaya sunulan balık ürünlerinde yaklaşık yüzde 100 oranında artış kaydedildi.
İran Sanayi, Ticaret ve Maden Evi Başkanı Arman Halıki, piyasadaki temel sıkıntının sadece fiziki altyapı yıkımı olmadığını, finansal transfer kanallarının tamamen kilitlenmesinden kaynaklandığını vurguladı.
Bankacılık engeli insani yardımı felç ediyor
Halıki, Washington’ın devreye aldığı sektörel yaptırımların insani ihtiyaçları dolaylı olarak engellediğini ifade etti. Para transferi ve bankacılık kanalları kapatıldığı için gıda hammaddesi ve tıbbi cihaz siparişi verilemediğini aktaran yetkili, bu durumun fiili bir ambargoya dönüştüğünü söyledi.
Güney sahilindeki vinçler, depolar ve liman bağlantı yollarında onarım çalışmaları sürse de finansal kordon ve deniz ablukası devam ettiği müddetçe İran’da hem reçetelerin hem de mutfak masraflarının karşılanamaz hale geleceği uyarısı yapılıyor.
