ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden seyrüsefere açılmasına yönelik yürütülen diplomatik temaslar, Tahran yönetimi içindeki görüş ayrılıkları ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) sert tutumu nedeniyle kilitlendi. Batılı ve Arap diplomatik kaynaklar, Tahran’daki müzakere heyeti ile sahadaki askeri kanat arasındaki güç mücadelesinin anlaşmayı tehlikeye attığını bildiriyor.
Devrim Muhafızları vergi ve yaptırım şartı koşuyor
Wall Street Journal’ın Arap arabuluculara dayandırdığı habere göre; İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, seyrüsefer trafiğinin İran ve Umman arasında iki ayrı koridora bölünmesini öngören plana olumlu yaklaştı. Ancak Devrim Muhafızları, boğazdan geçen gemilerden yüzde 5 ila 7 arasında geçiş ücreti alınmasını ve ABD ablukası ile petrol yaptırımlarının kaldırılmasına dair daha net garantiler verilmesini şart koşarak süreci tıkadı.
Arabulucular, eski Dini Lider Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinin ardından kurumlar arası hakemlik yapacak otoritenin bulunmayışının krizi derinleştirdiğini aktarıyor. Siyasi kanadın aksine sahada ABD’ye karşı yürütülen eylemlerle güç kazanan Devrim Muhafızları’nın, mali talepleri karşılanmadığı takdirde gemilere yönelik saldırıları yeniden tırmandırma tehdidinde bulunduğu belirtiliyor.
Denizcilik sektörü: “Anlaşma bu haliyle uygulanamaz”
Öte yandan, Reuters’a konuşan uluslararası denizcilik kaynakları, İran ile Umman arasında tartışılan ve Tahran’a körfeze giren gemileri denetleme yetkisi veren taslağın pratik olarak uygulanamayacağını ifade ediyor. ABD yaptırımları ve uluslararası sigorta şirketlerinin katı kuralları nedeniyle armatörlerin İran’a resmi bir geçiş ücreti ödemesinin hukuken imkânsız olduğu vurgulanıyor.
Ayrıca İran Meclisi’ndeki bir komisyonun, ABD, İsrail ve “düşman” olarak tanımlanan ülke gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini tamamen yasaklayan ve ihlal durumunda yük değerinin yüzde 20’si kadar ceza öngören bir kanun teklifini değerlendirdiği kaydedildi.
“60 yıllık sistemin yerine yeni bir model”
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile yürütülen müzakerelerin son 60 yılda uygulanan denizcilik rejiminden farklı “yeni bir model” sunduğunu ve ortak bir seyrüsefer yönetim merkezinin kurulmasının tartışıldığını ifade etti. Ancak Garibabadi, Umman ile bir uzlaşmaya varılsa dahi ABD’nin yaptırımları kaldırıp dondurulan varlıkları serbest bırakmaması halinde Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefere açılmayacağını vurguladı.
