Güney Kafkasya’da jeopolitik dengeler yeniden şekillenirken Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın Batı eksenli politikaları hem iç siyasette hem de bölgesel ilişkilerde fırtına koparıyor. Erivan yönetiminin Sünik bölgesindeki stratejik bir geçiş koridorunun kontrolünü ABD ortaklı yapılara devretme kararı, bölgedeki nüfuz alanlarının tehdit edildiğini düşünen Rusya ve İran’ın sert tepkisine yol açtı.
İran’ın kırmızı çizgisi ve “Trump Koridoru” krizi
Ermenistan Parlamentosu’nun ekim ayında ABD ile imzalanan stratejik ortaklık çerçeve anlaşmasını ve “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Yolu” (TRIPP) projesini onaylaması, Tahran yönetiminde alarma neden oldu. İran Dini Lideri’nin Uluslararası İlişkiler Başdanışmanı Ali Ekber Velayeti, İttilaat gazetesinde kaleme aldığı yazıda Erivan’ın bu adımını “Ermeni halkının uzun vadeli çıkarlarıyla çelişen utanç verici bir hamle” olarak nitelendirdi.
Söz konusu ticaret koridorunun İran için “kırmızı çizgi” olduğunu vurgulayan Velayeti, Ermenistan Büyükelçisi’ne ilettiği mesajı şu sözlerle aktardı: “Eğer ABD Başkanı Trump ve müttefikleri İran’ın bu kırmızı çizgisini aşmaya kalkışırsa bacaklarını kırarız.”
Tahran ve Moskova hattında kritik zirve
Anlaşmanın Erivan’da onaylanmasının hemen ardından İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Moskova’ya giderek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldi. Görüşmeye Putin’in dış politika danışmanı Yuri Uşakov’un yanı sıra Rus Askeri İstihbaratı (GRU) Başkanı Amiral İgor Kostyukov’un da katılması dikkat çekti. Rus siyasi analist Sergey Latişev, Tsargrad kanalında yayımlanan değerlendirmesinde, bu üst düzey güvenlik zirvesinde Ermenistan dosyasının masaya yatırıldığını ve iki ülkenin Erivan’ın Batı’ya kayışına müsamaha göstermeyeceğini belirtti.
Avrupa Birliği hedefi ve Gümrü üssü düğümü
Nisan 2025’te “Avrupa entegrasyonu” sürecini başlatan yasayı kabul eden Paşinyan hükümeti, önümüzdeki bir iki yıl içinde Avrupa Birliği’ne tam üyelik başvurusu yapmaya hazırlanıyor. Ancak Erivan’ın Avrasya Ekonomik Birliği’nden ayrılmayı şimdilik ertelemesi ve halk oylamasına gitmekten kaçınması Moskova nezdinde tepki çekiyor.
Diğer yandan Ermenistan’ın kuzeybatısındaki Gümrü kentinde bulunan 102 numaralı Rus askeri üssü üzerindeki gerilim de tırmanıyor. 1994 yılında kurulan ve anlaşması 2044 yılına kadar uzatılan üssün geleceği tartışma konusu olurken, Gallup International tarafından yapılan bir kamuoyu araştırması Ermenistan halkının yüzde 64,4’ünün Rus birliklerinin ülkede kalmasını istediğini ortaya koydu. Üssün kapatılmasını destekleyenlerin oranı ise yüzde 28’de kaldı.
Muhalefetten Paşinyan’a karşı ortak cephe
Dış politikadaki gerilim iç siyasete de yansımış durumda. 3 Kasım’da bir araya gelen 12 farklı siyasi güç ve parlamento muhalefet bloku liderleri, yayımladıkları ortak bildiriyle ülkenin “hayati tehditlerle karşı karşıya olduğunu” duyurdu. Başbakan Paşinyan’a karşı geniş çaplı bir muhalefet cephesi başlatıldığını ilan eden gruplar, mevcut yönetimin politikalarına karşı harekete geçme kararı aldı. Rus yorumcular, artan iç muhalefet ile Moskova ve Tahran’dan gelen baskıların Erivan yönetimini zorlu bir sürecin eşiğine getirdiğini vurguluyor.


















