Irak’ta başlatılan geniş çaplı yolsuzlukla mücadele operasyonları, yalnızca iç hukuk ve idari bir adım olmanın ötesine geçerek yerel beklentiler ile bölgesel ve uluslararası güç dengelerinin kesiştiği bir tartışma alanına dönüştü. Bağdat kulislerinde operasyonların “büyük balıklara” ulaşıp ulaşamayacağı sorgulanırken, sürecin hızını dış baskılara ve sınır aşan finansal dengelere bağlayan değerlendirmeler öne çıkıyor.
Al Jazeera ekranlarında yayınlanan “Mürafaa” programında ele alınan dosya kapsamında, Washington merkezli siyasi danışman İntifaz Kanber’in hükümetin yürüttüğü operasyona ilişkin dikkat çekici açıklamaları gündeme taşındı. Kanber’in analizleri, Iraklı siyasetçi İzzet eş-Şabender’in görüşleriyle belirli noktalarda kesişirken, yolsuzlukla mücadelenin yalnızca Irak halkının çıkarı için mi yoksa uluslararası önceliklerin baskısıyla mı yürütüldüğü sorusunu yeniden alevlendirdi.
Washington’ın önceliği finansman kaynaklarını kurutmak
İntifaz Kanber’in değerlendirmelerine göre, yolsuzluk operasyonlarını ABD baskısıyla ilişkilendiren haberler somut verilere dayanıyor. ABD’li güvenlik yetkilileriyle yaptığı görüşmelere atıfta bulunan Kanber, Washington’ın Irak’taki yolsuzlukla tek başına ilgilenmediğini, asıl odak noktasının yolsuzluktan elde edilen paraların İran’a akışını durdurmak olduğunu ifade etti.
Kanber’in aktardığı mekanizmaya göre, iç yolsuzluk ağları bölgesel finansman hatlarıyla doğrudan iç içe geçmiş durumda. Yolsuzluğa karışan çevrelerin, “İslami bankalar” aracılığıyla Irak Merkez Bankası üzerinden kara para aklayarak yurt dışına döviz transferi gerçekleştirdiğini belirten Kanber, bu süreçte aktarılan paraların yüzde 40 ila 60’lık kısmının İran Devrim Muhafızları, Hizbullah ve Husilere aktarıldığını öne sürdü.
Kanber, eski Maliye Bakanı Ali Allavi’nin daha önce dile getirdiği 250 milyar dolarlık kayıp kaynağın yaklaşık 120 ila 150 milyar dolarlık bölümünün söz konusu yapılara gittiğini tahmin ettiklerini dile getirdi.
Finansal sisteme sızma ve dolar kontrolü
Krizin yapısal boyutuna dikkat çeken Kanber, sorunun yalnızca bireyleri takip etmekle çözülemeyeceğini, yolsuzluğa bulaşmayan bürokratların dahi sistem içinde dışlandığı, görevden alındığı veya suçlandığı bir kurumsal atmosfer oluştuğunu savundu. Irak finans sisteminin delindiğini ve döviz kaçakçılığı yapıldığını belirten Kanber, tüm hesap hareketlerinin ve makbuzların ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından görülebildiğini vurguladı.
Bu çerçevede eski Parlamento Maliye Komisyonu Başkanı merhum Ahmed Çelebi’nin yürüttüğü ve 6 milyar dolarlık kaçakçılık anlaşmalarını ortaya çıkaran soruşturmayı hatırlatan Kanber, ilgili belgelerin elinde olduğunu belirtti. Kanber, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve Fransa’daki bankalara kaçırılan paraların geri getirilmesinin, küresel dolar hareketleri üzerindeki hakimiyeti nedeniyle Washington ile koordinasyon kurulmadan imkansız olduğunu ifade etti.
Vekaleten mücadele mi, çıkarların kesişmesi mi?
Tartışmada iki farklı analitik yaklaşım ön plana çıkıyor. Program sunucusu Muhammed er-Rammaş, Kanber’in tespitlerinin İzzet eş-Şabender’in “operasyonun yalnızca Iraklıların çıkarı için değil, belirli hedeflere yönelik yürütüldüğü” görüşüyle kısmen örtüştüğüne işaret ederek, Irak halkının ABD adına vekaleten değil, yolsuzluğun tamamen bitirilmesi için mücadele istediğini vurguladı.
İntifaz Kanber ise mevcut tabloyu Iraklılar ile Amerikalılar arasındaki bir “çıkar kesişmesi” olarak tanımlıyor. Irak hükümetinin attığı adımların ileriye doğru atılmış olumlu bir hamle olduğunu belirten Kanber, bu sürecin daha kapsamlı adımlarla tamamlanması gerektiğini savunuyor.
“Şafak Baskını” operasyonunun bilançosu
Irak hükümeti, 28 Haziran’da Yüksek Yargı Konseyi ile koordineli olarak mali ve idari yolsuzlukla mücadele amacıyla “Şafak Baskını” (Savletü’l-Fecr) adını verdiği geniş çaplı bir operasyon başlatmıştı. Operasyon kapsamında petrol sektöründeki isimler dahil olmak üzere çok sayıda mevcut ve eski yetkili, milletvekili ve iş insanı gözaltına alınmış; Bağdat ve çeşitli illerde düzenlenen baskınlarda yolsuzlukla bağlantılı nakit para ve taşınmazlara el konulmuştu.
Eski Petrol Bakanlığı Müsteşarı Adnan el-Cumeyli’nin itiraflarına da dayandırılan operasyonların ardından hükümet, ağustos ayı sonunda 1,032 milyar doları aşan nakit para, varlık ve gayrimenkulün geri kazanıldığını ve Dürüstlük Komisyonu’na 26 binden fazla yolsuzluk ihbarı ulaştığını açıklamıştı. Yetkililer, mücadelenin hiçbir ayrım gözetmeksizin süreceğini vurguluyor.
