Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel gıda emtia fiyatlarının ekim ayında gerilediğini açıkladı. Karadeniz sevkiyatlarındaki hareketlilik ve hasat beklentilerinin etkisiyle yaşanan bu düşüşe rağmen küresel fiyatlar, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 6 daha yüksek seyretmeye devam ediyor.
Uluslararası piyasalarda en çok işlem gören temel gıda ürünlerinin aylık fiyat değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, ekim ayında bir önceki ayın revize edilmiş 135,6 puanlık seviyesinden 133,9 puana geriledi. Yıllık bazda yüzde 5,9 artış kaydeden endeks, Mart 2022’de görülen tarihi zirvenin ise yüzde 16,4 altında kaldı.
Tahıl fiyatları gevşedi, şekerde sert yükseliş
Ekim ayındaki gerilemede özellikle tahıl grubundaki rahatlama belirleyici oldu. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, buğday ve mısır fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle eylül ayına göre yüzde 4,5, geçen yılın aynı ayına kıyasla ise yüzde 12,6 azaldı. İthalat talebindeki yavaşlama ve başta Arjantin olmak üzere üretim tahminlerindeki iyileşme buğday fiyatlarını aşağı çekti.
FAO açıklamasında, Karadeniz koridorundaki ihracat akışına dair kısıtlamaların hafifleyeceği yönündeki beklentilerin fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğu, ancak bölgedeki lojistik zorlukların düşüşü sınırladığı ifade edildi. ABD’deki hasat dönemi ve Güney Amerika kaynaklı arz öngörüleri ise mısır fiyatlarında gevşeme sağladı.
Buna karşın diğer kalemlerde yukarı yönlü hareketler sürdü:
- Şeker: Brezilya’daki aşırı yağışların hasadı aksatmasıyla şeker fiyatları yüzde 6,6 sıçrayarak üst üste dördüncü ayında da yükseldi ve Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Şeker fiyatları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28,8 yukarıda bulunuyor.
- Bitkisel Yağlar: Soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki artışın kolza tohumu yağındaki düşüşü dengelemesiyle bitkisel yağ endeksi yüzde 0,3 yükseldi.
41 ülke acil dış gıda yardımına muhtaç
FAO, piyasa verileriyle eş zamanlı olarak yılda üç kez yayımlanan “Ürün Beklentileri ve Gıda Durumu” raporunun kasım sayısını da paylaştı. Raporda, küresel pazarlardaki dalgalanmaların düşük gelirli ve gıda açığı çeken ülkeler üzerindeki yansımaları değerlendirildi.
Verilere göre, 31’i Afrika kıtasında yer almak üzere dünya genelinde 41 ülke ve bölge beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilmek için doğrudan dış gıda yardımına ihtiyaç duyuyor. Silahlı çatışmalar, bölgesel istikrarsızlık ve güvensizlik ortamı, en ağır gıda krizlerinin ana tetikleyicisi olmayı sürdürüyor.
Düşük gelirli gıda açığı çeken ülkelerin toplam tahıl üretiminin Asya’daki verim artışının etkisiyle 2026 yılında yüzde 2 yükselerek 126,5 milyon tona ulaşması beklenirken, Afrika’daki kırılgan coğrafyalarda üretimin geçmiş yılların ortalamasında takılı kalacağı öngörülüyor.
