Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın İsrail’e yönelik askeri yardımların yıl sonuna kadar tamamen durdurulacağını duyurmasının ardından, Tel Aviv cephesinden ilk resmi açıklama geldi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi, kamuoyunda ve savunma bürokrasisinde şok etkisi yaratan kararın bir kriz değil, ikili ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu savundu.
Başbakanlık tarafından yayımlanan bildiride, İsrail’in günümüzde son derece güçlü ve istikrarlı bir ekonomiye sahip olduğu vurgulanarak, Trump ve Netanyahu liderliğinde iki ülke ilişkilerinin artık tek taraflı askeri yardım modelinden stratejik ortaklık zeminine evrildiği ileri sürüldü.
Yıllık 4 milyar dolarlık paket erken sonlandırılıyor
Washington ile Tel Aviv arasında yürürlükte olan ve normal şartlarda 2028 yılında sona ermesi planlanan askeri yardım mutabakatı, İsrail’e yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık doğrudan askeri kaynak aktarılmasını öngörüyordu. 3 Kasım’da Donald Trump tarafından ilan edilen bu ani kesinti kararı, anlaşmanın öngörülen tarihten iki yıl önce rafa kaldırılması anlamına geliyor.
Netanyahu’nun ofisi, geçmişten bu yana ABD askeri yardımlarının hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi partiler tarafından güçlü bir şekilde desteklendiğini hatırlatarak, söz konusu fonların yalnızca İsrail’in savunması için değil, Batı dünyasını tehdit eden ortak düşmanlara karşı kullanıldığını öne sürdü.
İsrail ordusunda soğuk duş etkisi yarattı
İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (KAN), Trump’ın ABD Kongre ara seçimleriyle eş zamanlı olarak duyurduğu bu kararın İsrail Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı kademelerinde derin bir şaşkınlık ve rahatsızlık yarattığını aktardı. Askeri kanadın beklemediği bu hamle, savunma tedarik planlamalarında ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi:
- Beyaz Saray’ın yardım kesme kararı, Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi ve Senato’da yaşadığı ağır hezimetle aynı döneme denk geldi.
- Karar aynı zamanda, İsrail’de gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde Netanyahu’nun çoğunluğu sağlayamaması ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğinde yeni bir hükümet kurma senaryolarının tartışıldığı siyasi bir tıkanıklığın ortasında açıklandı.
Gazze savaşında aktarılan kaynak 21 milyar doları aşmıştı
Geçtiğimiz yıl yayımlanan bağımsız akademik araştırmalar, Gazze’ye yönelik saldırıların başladığı tarihten bu yana ABD’nin hem Joe Biden hem de Donald Trump yönetimleri döneminde İsrail’e sağladığı toplam askeri desteğin en az 21,7 milyar doları bulduğunu ortaya koymuştu. Yıllık paketlerin erken kesilmesiyle birlikte Tel Aviv’in savunma bütçesinde oluşacak milyarlarca dolarlık boşluğun nasıl dengeleneceği belirsizliğini koruyor.
