Fransa genelinde öğrenciler, öğretmenler ve veliler, eğitim sisteminde derinleşen krizi protesto etmek amacıyla ülke çapında geniş katılımlı eylemler başlattı. Göstericiler yüzlerce lisenin girişini barikatlarla kapatırken, Paris banliyölerinden Marsilya, Lyon, Nantes ve Strazburg gibi büyük kentlere yayılan protestolara polis göz yaşartıcı gazla müdahale etti. İçişleri Bakanlığı, eylemlerin başlangıcından bu yana çoğu reşit olmayan 6 bin 100 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Protestolar öncesinde Eğitim Bakanı Edouard Geffray, güvenlik koşullarının yetersizliği nedeniyle 400 ila 500 lisede eğitime kısmen ya da tamamen ara verildiğini açıklamıştı. Öğrenciler; aylarca süren öğretmen eksikliği, bakımsız ve hijyenik olmayan okul binaları, aşırı kalabalık sınıflar ve uzun okul saatlerinden şikayet ediyor.
Bütçe açığı ve borç yükü kadroları eritiyor
Fransa’nın toplam kamu borcunun 3,59 trilyon euro ile milli gelirin yüzde 119’una ulaşması ve 10 yıllık tahvil faizlerinin son 24 yılın zirvesi olan yüzde 5’i aşması, hükümetin kamu harcamalarında sert kesintilere gitmesine yol açıyor. Paris yönetimi bütçe açığını düşürmeyi hedeflerken, bu tasarruf adımlarından en büyük darbeyi kamu istihdamı alıyor.
- 2027 eğitim taslak bütçesinde toplam ödenek 64 milyar euroya çıkarılsa da net 1.588 tam zamanlı öğretmen kadrosunun iptal edilmesi öngörülüyor.
- 2026 bütçesinde de 4 bin öğretmen kadrosu silinmişti. Hükümet bu kesintileri, öğrenci sayısında beklenen 180 bin kişilik demografik düşüşle gerekçelendiriyor.
- OECD verilerine göre Fransa’da öğretmen maaşlarından memnuniyet oranı yalnızca yüzde 26,6 seviyesinde kalırken, öğretmen maaşları yükseköğrenim mezunu diğer sektör çalışanlarına kıyasla yaklaşık yüzde 10 daha düşük seyrediyor.
Özel okul ile devlet okulu arasındaki makas açılıyor
Ekonomistler, yükselen yaşam ve konut maliyetlerine karşılık kamu maaşlarının dondurulmasının öğretmenlik mesleğinin cazibesini yok ettiğine dikkat çekiyor. Varlıklı aileler yedek öğretmeni ve fiziki şartları düzenli olan özel okullara yönelirken, düşük gelirli bölgelerdeki devlet okullarında aylarca temel derslerin boş geçmesi eğitimde fırsat eşitliğini zedeliyor.
Siyasi cephede ise aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) lideri Marine Le Pen, nisan ayında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde piyasalara güven vermek amacıyla bütçe açığını hızla düşürecek alternatif bir ekonomik program açıkladı.
Hükümetten acil eylem talimatı
Sokaklardaki tansiyonun yükselmesi üzerine Başbakan Sebastien Lecornu; boş kalan kadroların hızla doldurulması, ders çizelgelerinin yeniden düzenlenmesi ve aşırı sıcaklara karşı okul binalarının acilen onarılması için bakanlıklara talimat verdi. Eğitim Bakanlığı ise öğrencilerin talep ve şikayetlerini doğrudan iletebilmesi için çevrim içi bir danışma süreci başlattı.
