İngiliz Financial Times (FT) gazetesi tarafından hazırlanan kapsamlı analize göre, ABD’nin Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilimin ortasında Hürmüz Boğazı’nı yeniden uluslararası seyrüsefere açma çabaları büyük bir çıkmazla karşı karşıya. Askeri uzmanlar ve denizcilik şirketleri, Washington yönetiminin askeri güç kullanarak boğazı güvenli bir şekilde açmasının haftalar alabileceğini ve Tahran’ın misilleme kapasitesi korunduğu sürece bu hedefe ulaşmanın neredeyse imkansız olduğunu vurguluyor.
ABD koruması da yetmedi: Yunan tankerlerine füze saldırısı
FT muhabirleri Alice Hancock, Jacob Judah ve Malcolm Moore imzalı raporda, ABD’nin kıyı şeridindeki İran mevzilerine yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırmasına rağmen tehdidin bertaraf edilemediği belirtildi. Son olarak Yunan “Dynamak” şirketine ait iki petrol tankeri, ABD hava koruması altında “Umman rotası” üzerinden geçmeye çalışırken İran füzelerinin hedefi oldu.
Analistler, bu saldırının küresel denizcilik şirketlerine net bir mesaj verdiğini ifade ediyor: ABD koruması tek başına seyrüsefer güvenliğini sağlamak için yeterli değil.
İran, ABD hava saldırılarının yeniden başladığı 8 Temmuz’dan bu yana insansız hava araçları (İHA), gemisavar füzeleri ve hızlı hücum botları kullanarak en az 7 ticari gemiyi vurdu. Tahran yönetimi, kendi koordinasyonu ve onayı olmadan Umman rotasını kullanan her gemiyi doğrudan meşru hedef kabul edeceğini duyurdu.
Askeri uzmanlar uyarıyor: Tehdidi sıfırlamak imkansız
Eski İngiliz Kraliyet Donanması Komutanı Tom Sharp, ABD’nin boğazdaki tehdit seviyesini ticaret gemilerinin güvenle geçebileceği bir düzeye indirmesinin mümkün olmadığını vurguladı. Sharp’a göre, İran’ın uyguladığı caydırıcılık stratejisi şimdiden başarılı oldu; boğazdan geçen tanker sayısı kritik seviyede düşerken, nakliye şirketleri ABD destekli rotalar yerine İran kıyılarına yakın seyretmeyi ya da bölgeden tamamen uzak durmayı tercih ediyor.
ABD’li emekli Amiral Mark Montgomery ise askeri bir başarının ancak haftalarca sürecek devasa bir hava harekatıyla mümkün olabileceğini belirtti. Montgomery, İran’ın füze ve İHA fırlatma rampalarını kıyıdan uzaklaştırmak ve ABD savaş uçaklarına önleme şansı tanımak için her gece 150 ila 200 arasında hava saldırısı düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
İran’ın stratejisi: ‘Tek bir darbe bile yetiyor’
Uzmanlar, İran’ın savaşı kazanmak için büyük bir askeri zafer elde etmesine gerek olmadığına dikkat çekiyor. Tahran’ın ara sıra tek bir gemiye hasar vermesi bile sigorta primlerini fırlatmaya ve nakliye devlerini bölgeden uzak tutmaya yetiyor. ABD seyrüseferi korumak adına donanma konvoyları oluştursa bile, bunun için devasa bir deniz gücü ve uzun bir zaman gerekiyor.
Petrol fiyatları ve Trump üzerindeki siyasi baskı
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık ve Hutilerin Suudi Arabistan limanlarına giden gemileri hedef alma tehdidi, küresel enerji piyasalarını da sarstı. Brent petrolün varil fiyatı 95 doların üzerine çıkarak tırmanışını sürdürdü.
Akaryakıt fiyatlarındaki bu yükseliş, kongre ara seçimleri öncesinde iç piyasada benzin fiyatlarını düşürmeyi hedefleyen ABD Başkanı Donald Trump üzerinde ciddi bir siyasi baskı oluşturuyor.
Financial Times’ın analizine göre, askeri seçeneklerin sınırlarına ulaşması nedeniyle denizcilik sektörü temsilcileri ve uluslararası gözlemciler, Washington için siyasi maliyeti ne olursa olsun Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü tesis etmenin en hızlı yolunun İran ile siyasi bir uzlaşı sağlamak olduğu görüşünde birleşiyor.
