Hürmüz Boğazı’nda son günlerde yaşanan şiddetli tırmanış ve ABD ile İran arasındaki karşılıklı askeri saldırılar, Orta Doğu’da yeni bir krizin kapısını araladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, bölgedeki askeri çatışmaların genişlemesinin hem bölge halkları hem de küresel barış ve ekonomi üzerinde “yıkıcı sonuçları” olacağı konusunda ciddi bir uyarıda bulundu.
Guterres: “Bu saldırılar derhal durmalı”
BM Genel Sekreteri adına sözcüsü Stephane Dujarric tarafından Pazar günü yapılan açıklamada, Guterres’in Körfez bölgesindeki tırmanıştan “derin endişe” duyduğu ifade edildi. Genel Sekreter; İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları, ABD’nin İran askeri altyapısına düzenlediği hava operasyonları ve tarafların birbirine yönelik karşılıklı saldırılarının “derhal durması” gerektiğini vurguladı. Guterres, gerilimi düşürmek için acil adımlar atılması ve müzakere sürecinin hızla yeniden başlatılması çağrısında bulundu.
Sahadaki son durum: 300’den fazla hedef vuruldu
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) operasyonlarının kapsamı, son birkaç günde İran’ın füze ve hava savunma sistemlerine yönelik 300’den fazla askeri hedefi vuracak şekilde genişledi. Axios ve diğer uluslararası haber kaynaklarına göre, Washington yönetimi İran’ın denizcilik güvenliğini bozma kabiliyetini “degrade etmeyi” (zayıflatmayı) hedefliyor.
Tahran ise buna yanıt olarak, Körfez genelindeki birçok ABD tesisini hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı’nı “bölgedeki yabancı müdahaleler sona erene kadar” kapattığını ilan etti. İran medyası, bu çatışmalar sırasında bir İran Deniz Kuvvetleri personelinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Kırılgan anlaşma tehlikede
Yaşanan bu askeri tırmanış, tarafların geçtiğimiz ay imzaladığı ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişini, askeri operasyonların durdurulmasını ve 60 günlük kapsamlı bir müzakere sürecini öngören mutabakat zaptını (Memorandum of Understanding) fiilen geçersiz kılıyor.
Uluslararası gözlemciler, Hürmüz Boğazı’nın ticari geçişlere kapatılmasının dünya petrol arzının beşte birini riske attığını ve küresel piyasalarda enerji fiyatlarının hızla yükselmesine neden olabileceğini belirtiyor. Bölgedeki askeri varlıkların yoğunluğu ve karşılıklı açıklamaların sertleşmesi, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme riskini her geçen saat daha da artırıyor.
