Orta Doğu’da Washington ile Tahran arasındaki gerilim kritik bir tırmanış evresine girerken, askeri uzmanlar tarafların atacağı önleyici adımların bölgeyi topyekun bir çatışmaya sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Askeri ve stratejik uzman Tuğgeneral İlyas Hanna, İran’ın ABD kuvvetlerine veya İsrail’e yönelik olası bir önleyici vuruşunun Tahran açısından kontrol edilmesi güç ağır askeri sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Hanna, İran ordusunun son aylardaki gerilimlerin ardından tecrübe kazandığını ve olası bir Amerikan saldırısına karşı daha hazır durumda olduğunu belirtti. Ancak deniz ablukasının ve ağırlaştırılan yaptırımların İran’ın iç dengelerini sarsması durumunda, Tahran yönetiminin cepheyi genişletecek adımlar atmak zorunda kalabileceğine dikkat çekti.
Trump’tan seçim sonrası sinyali, bölgeye askeri yığınak
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım’daki Kongre ara seçimleri öncesinde İran’a yönelik bir saldırı düzenlenmeyeceğini ifade etse de Pentagon bölgedeki askeri tahkimatını sürdürüyor. USS Theodore Roosevelt uçak gemisi görev grubunun yanı sıra Deniz Piyadeleri ve hava indirme birliklerinin intikali, Beyaz Saray’ın masadaki askeri seçeneklerini canlı tuttuğunu gösteriyor.
Amerikan basınında yer alan askeri planlara göre Washington; İran’ın füze ve insansız hava aracı (İHA) kabiliyetlerini, enerji altyapısını ve Devrim Muhafızları Ordusu komuta kademesini hedef alabilecek 3 günlük yoğun bir hava harekâtı senaryosu üzerinde çalışıyor.
Tuğgeneral Hanna, olası bir Amerikan harekâtının operasyonel dinamiklerine dair şu değerlendirmelerde bulundu:
“ABD’nin bölgeye yaptığı askeri yığınak yalnızca bir caydırıcılık gösterisi değil, aynı zamanda doğrudan operasyonel seçenekler yaratma amacı taşıyor. Ancak üç günlük bir harekâtın karadaki hedefleri tamamen bertaraf etmeye yetip yetmeyeceği, Tahran’ın direncine ve sahadaki mukavemetine bağlıdır. İran açısından ise bir önleyici vuruş kararı, kontrolü imkânsız devasa bir karşı saldırıyı tetikleme riskini barındırıyor.”
Hürmüz Boğazı ve küresel enerji pazarı hedefte
Askeri denklemde en kırılgan hattı Hürmüz Boğazı oluşturuyor. İran’ın köşeye sıkışması durumunda çatışmayı Ürdün, İsrail ve Basra Körfezi eksenine yayabileceğini belirten uzmanlar, küresel petrol akışının ana damarı olan boğazın kapatılmasının dünya ekonomisini felç edeceğini vurguluyor.
ABD ordusunun bölgedeki birliklerine yönelik ikmal, yakıt ve lojistik hatlarını koruma zorunluluğuna karşın; Tahran yönetiminin elindeki deniz mayınları, vurucu sürat botları ve kıyı füzeleriyle deniz ticaretini kilitleme kapasitesi en büyük asimetrik koz olarak görülüyor.
Tahran’ın ikilemi: Caydırıcılık mı, felaket mi?
İran Ordusu Sözcüsü’nün “Yaklaşan bir saldırı tehdidi algılandığında önleyici vuruş yapılabilir” açıklamasını değerlendiren analistler, kararın son derece hassas bir dengede durduğuna işaret ediyor.
Tahran bir yandan askeri caydırıcılığını kanıtlayıp boyun eğmeyeceğini göstermek, diğer yandan rejimin geleceğini doğrudan tehdit edecek geniş çaplı bir Amerikan-İsrail ortak operasyonundan kaçınmak zorunda bulunuyor. Washington’ın artan deniz ablukası karşısında Tahran’ın atacağı her fevri adımın, bölgesel çatışma riskini hızla gerçeğe dönüştürebileceği kaydediliyor.
