İsrail’de yapılan genel seçimler, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok için beklenmedik bir siyasi kırılmaya sahne oldu. Netanyahu’nun lideri olduğu Likud Partisi sandıktan birinci parti olarak çıkıp bireysel bir başarı elde etse de sağ koalisyon Knesset’teki mutlak çoğunluğunu kaybetti. Seçimlerin en dikkat çekici sonucu ise Arap partilerinin rekor düzeyde sandalye kazanarak ülkenin siyasi geleceğinde kilit aktör konumuna yükselmesi oldu.
The Guardian tarafından aktarılan nihai sonuçlara göre; 120 sandalyeli Knesset’te Netanyahu liderliğindeki sağ blok 53 sandalyede kalırken, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 vekil kazandı. Sandıktan zaferle çıkan Barış ve Eşitlik İçin Demokratik Cephe (Hadaş) ile Birleşik Arap Listesi (Ra’am) ise toplam 19 sandalye elde etti. Böylece muhalefet cephesi, Arap partilerinin dışarıdan veya içeriden desteğiyle 67 sandalyelik bir çoğunluğa ulaştı.
“Krallığını kaybeden kral”: Likud yükseldi, koalisyon eridi
İngiliz The Independent gazetesinde yayımlanan analizde, son tablo Netanyahu için kişisel bir zafer ancak son dört yıldır ülkeyi yöneten iktidar koalisyonu için tam bir siyasi çöküş olarak nitelendirildi. Likud oy tabanını korurken, aşırı sağcı ve dini ortaklarının toplam sandalye sayısının 68’den 53 seviyelerine gerilemesi Netanyahu’yu meclis aritmetiğinde tek başına bıraktı.
Netanyahu, seçim kampanyasını büyük oranda güvenlik kaygıları üzerine inşa etti:
- Korku siyaseti ve yapay zeka: Kampanya sürecinde “Ya sağ ya Filistin” sloganını kullanan Başbakan; İran’ın nükleer tehdidi ve Batı Şeria’da Filistin devleti ihtimalini öne sürdü. Muhalefetin ve Arap partilerinin iktidara gelmesini önlemek amacıyla yapay zekayla üretilen reklam filmleri dahi devreye sokuldu.
- Taktiksel başarı, stratejik tıkanıklık: The New York Times yazarı David Halbfinger, Netanyahu’nun 7 Ekim’deki güvenlik zaaflarını arka plana iterek seçmendeki güvenlik endişelerini son derece başarılı kullandığını; ancak bu taktiğin iktidarı korumaya yetmediğini belirtti.
Ben-Gvir etkisi Arap seçmeni sandığa kilitledi
Seçimlerin asıl sürprizi, Arap partilerinin sandalye sayısını 10’dan 19’a yükselterek İsrail nüfusundaki yüzde 20’lik demografik ağırlıklarına denk bir temsil yakalaması oldu. Analistler, bu tarihi katılımın arkasındaki en önemli itici gücün Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Arap karşıtı söylemleri ve Arap kentlerinde tırmanan organize suç dalgası olduğuna dikkat çekiyor.
Arap bloğunun içinde iki farklı yaklaşım öne çıkıyor:
Mansur Abbas ile Yosef Jabareen arasındaki strateji farkı
Hükümet kurma pazarlıklarında Arap kanadındaki iki liderin tavrı belirleyici olacak:
- Pragmatik çizgi (Ra’am): Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am, daha önce Bennett-Lapid hükümetine katılarak Arap toplumuna bütçe ve yasal haklar sağlama yolunu seçmişti. Abbas, Yahudi partileriyle uzlaşı zeminini korumaya sıcak bakıyor.
- İlkeli muhalefet (Ortak Liste): Yosef Jabareen liderliğindeki kanat ise Netanyahu hükümetini devirmek için mecliste iş birliği yapmaya hazır olduğunu açıklasa da siyonist partilerle doğrudan resmi bir koalisyona girme fikrine mesafeli duruyor.
Sandıktan şaibe iddiaları ve Şin Bet çağrısı çıktı
Yenilgiyi kabullenmekte zorlanan Likud yönetimi, Arap yerleşimlerindeki oy kullanım süreçlerini hedef aldı. Netanyahu ve ortakları, Arap partilerinin yurt dışından kaynağı belirsiz fonlar kullandığını ve oy satın aldığını öne sürerek iç istihbarat teşkilatı Şin Bet’in devreye girmesini istedi.
Ancak İsrail Polisi ve Merkez Seçim Komisyonu, seçim sonuçlarını gölgeleyecek nitelikte kitlesel bir usulsüzlük bulunmadığını duyurdu. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da siyasi liderleri oy hakkını kullanan bir toplumu toptan hedef almamaları konusunda uyardı.
Knesset’te yeni dönem: Masada üç zorlu senaryo var
Axios haber sitesinin aktardığı takvime göre, resmi sonuçların onaylanmasının ardından yeni meclis yemin ederek göreve başlayacak. Muhalefetin ilk hamlesi, Meclis Başkanı Amir Ohana’yı değiştirmek ve 7 Ekim saldırılarına yol açan ihmalleri araştıracak resmi bir devlet soruşturma komisyonu kurmak olacak.
Hükümetin kurulması sürecinde ise İsrail siyasetini üç ihtimal bekliyor:
- Arap destekli muhalefet hükümeti: Eisenkot liderliğindeki muhalefetin, Avigdor Liberman ve Naftali Bennett gibi sağcı müttefiklerin itirazlarını aşarak Arap partileriyle uzlaşması,
- Geniş tabanlı birlik hükümeti: Muhalefet ile Likud’un, aşırı sağcı partileri dışarıda bırakacak ve 7 Ekim komisyonunu kabul edecek şartlarla bir araya gelmesi,
- Yeniden erken seçim: Tıkanıklığın aşılamaması durumunda ülkenin kısa süre içinde yeniden sandığa gitmesi.
