İsrail’de tamamlanan genel seçimlerin ardından hükümetin nasıl kurulacağına dair belirsizliklerin sürmesi, ülke piyasalarında sert satış dalgalarına yol açtı. Şekelin ABD doları karşısında değer kaybetmesi, Tel Aviv Borsası’ndaki endekslerin gerilemesi ve tırmanan kamu borcu ile devam eden savaş maliyetleri ülke ekonomisi üzerindeki baskıyı artırıyor.
İsrail şekeli dolar karşısında yüzde 1,6 oranında değer kaybederken, Tel Aviv Borsası’ndaki ana hisse senedi endeksleri çarşamba ve perşembe günleri toplamında yüzde 3’ü aşan kayıplar yaşadı. İsrail’in dolar cinsinden ihraç edilen tahvilleri gelişmekte olan piyasa emsallerine kıyasla geride kalırken; Ocak 2036 vadeli 2 milyar dolarlık devlet tahvilinin getirisi yüzde 5,19 seviyesine tırmandı. Bu artış, uluslararası yatırımcıların İsrail ekonomisine dair risk primini yükselttiğini ve ülkenin borçlanma maliyetlerinin katlandığını gösteriyor.
55 milyar dolarlık savaş faturası ve bütçe açığı
Piyasalardaki sarsıntı, İsrail kamu borcunun milli gelire oranının yüzde 70 eşiğine dayandığı kritik bir dönemde gerçekleşiyor:
- Savaşın doğrudan maliyeti: Reuters tarafından aktarılan verilere göre, Orta Doğu’daki askeri operasyonlar ve çatışmalar İsrail bütçesine 55 milyar doların üzerinde doğrudan maliyet yükledi.
- Bütçe açığı hedefleri sapıyor: İsrail Merkez Bankası’nın (BoI) açıkladığı son makroekonomik projeksiyonlara göre, bütçe açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYİH) oranının 2026 yılı sonunda yüzde 4,4 seviyesinde gerçekleşmesi, 2027 yılında ise yüzde 4,6’ya yükselmesi bekleniyor.
Siyasi belirsizlik yatırımcı güvenini zedeliyor
Ekonomist Nasr Abdülkerim, finansal piyasaların doğrudan koalisyon senaryolarına endekslendiğine dikkat çekti. İlk sonuçlar açıklandığında Binyamin Netanyahu hükümetinin değişebileceği beklentisiyle şekelin yüzde 1’in üzerinde değer kazandığını hatırlatan Abdülkerim, meclis aritmetiğindeki kilitlenme ve belirsizlik nedeniyle para biriminin hızla düşüşe geçtiğini belirtti.
Abdülkerim’e göre, Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyonun görevde kalması; bölgesel çatışmaların sürmesi, dış yaptırımlar ve doğrudan yabancı yatırımların çekilmesi riskini diri tutarak güven bunalımını derinleştirebilir. Buna karşın daha geniş tabanlı veya farklı bir hükümet modelinin kurulması, uluslararası piyasalarda tansiyonu geçici olarak düşürebilir.
Bankacılık ve turizm kan kaybediyor, yüksek teknoloji direniyor
Siyasi kriz ve faiz baskısından sektörler farklı derecelerde etkilendi:
- Baskı altındaki sektörler: İç piyasaya ve faiz oranlarına doğrudan duyarlı olan bankacılık, gayrimenkul, inşaat, tarım ve turizm sektörlerinde kayıplar derinleşti.
- Teknoloji kalkanı: Yüksek teknoloji ve biyoteknoloji şirketleri; küresel ortaklıkları, yurt dışı gelirleri ve uluslararası pazarlara entegrasyonları sayesinde dalgalanmadan en az hasar gören grup oldu.
İsrail Yayın Kurumu’nun (KAN) açıkladığı gayriresmi sonuçlara göre; 120 sandalyeli Knesset’te Netanyahu bloku 53, muhalefet 48 ve Arap partileri 19 sandalyede kalarak hiçbir kanat tek başına 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı. İtiraz ve denetim süreçlerinin tamamlanmasının ardından kesin sonuçların resmen ilan edilmesi beklenirken, koalisyon düğümünün çözülememesi durumunda kredi derecelendirme kuruluşlarının not indirimine gidebileceği uyarısı yapılıyor.
