Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla birlikte İran halkı, geçmiş çatışma ve protesto dönemlerinde tecrübe ettiği “dijital karartma” kabusuyla bir kez daha yüz yüze geldi. Olası yeni bir sıcak çatışma anında küresel internet erişiminin tamamen kapatılacağına dair resmi hazırlıklar ve hükümet kanadından gelen sinyaller, başkent Tahran sokaklarında tedirginliği zirveye taşıdı.
Başkentte serbest çalışan grafikerlerden elektronik ürün satıcılarına kadar geniş bir kesim, geçmişte yaşanan uzun süreli internet kesintilerinin yarattığı yıkımı unutamıyor. Ülkede yaşanan önceki gerilimlerde aylarca süren bağlantı kopuklukları nedeniyle yurt dışıyla iş yapan işletmeler müşterilerini kaybederken, aileler yurt dışındaki yakınlarından günlerce haber alamamış, uzaktan eğitim gören öğrenciler ise büyük mağduriyetler yaşamıştı.
Günlük zarar 50 bin milyar riyali buluyor
İran İletişim Bakanı Settar Haşimi’nin daha önce paylaştığı resmi veriler, internet karartmasının ekonomik boyutunu çarpıcı şekilde ortaya koyuyor. Ülke genelinde küresel internetin kesilmesinin ulusal ekonomiye günlük maliyetinin yaklaşık 50 bin milyar riyale ulaştığı, e-ticaret hacminin dip yaptığı ve en az 10 milyon insanın gelirinin doğrudan veya dolaylı olarak bu durumdan olumsuz etkilendiği belirtiliyor.
Tahranlı esnaf, internetin yalnızca ticari bir araç olmadığını; olası bir bombardıman altında hayatta kalındığına dair haberleşmeyi sağlayan yegane yaşam bağı olduğunu dile getiriyor. Vatandaşlar, bağlantının kopmasını sadece teknik bir arıza değil, savaş psikolojisi altında dünyaya karşı yapayalnız kalmak olarak yorumluyor.
Tahran yönetimi ulusal güvenliği gerekçe gösteriyor
Sivil hayatı felç etme riskine rağmen İran hükümeti, siber saldırı tehditlerini öne sürerek internet kısıtlamalarını bir savunma mekanizması olarak görüyor. İletişim Bakan Yardımcısı Vahid Yezdaniyan, yeni bir savaş dalgasında internetin kesilmesi ihtimalinin masada olduğunu doğrulamış durumda.
Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani ise veri tabanlarının ve kamu altyapısının güvenliği gerekçesiyle erişim hızının düşürülebileceğini savunarak şu değerlendirmeyi yaptı:
“Veri tabanlarının ve internet tabanlı hizmetlerin önemi göz önüne alındığında, ilgili kurumlar bağlantı hızını düşürmek zorunda kalabilir. Bunu temel bir politika olarak benimsemiyoruz ancak ulusal varlıkları korumak adına bu tür tedbirler zorunlu hale geliyor.”
Bununla birlikte İran teknoloji ve ekonomi basınında çıkan haberler, yeni bir savaşın patlak vermesi durumunda küresel internetin anında kesilmesi yönünde ilgili birimlere bağlayıcı resmi talimatların iletildiğini gösteriyor. Parlamentoda bazı milletvekilleri küresel internet yerine tamamen içe kapalı ulusal ağa (milli internet) geçiş projelerini savunurken, bu adımların psikolojik baskı altındaki halkın moralini daha da bozacağı yönünde itirazlar yükseliyor.
Siber saldırılar ve küresel kablo riski
Araştırmacılar, son çatışma döneminde ülkedeki bankacılık altyapısının olağanüstü siber saldırılara uğradığını ve kritik veri kayıplarının yaşandığını hatırlatıyor. Olası bir savaş durumunda akaryakıt istasyonları ve enerji santralleri gibi kamu tesislerinin çökmesini önlemek adına devletin interneti kesme refleksi gösterebileceği belirtilse de bunun asıl faturasını siviller ödüyor.
Uzmanlar ayrıca Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki denizaltı internet kablolarına müdahale etme tehditlerinin gerçekleşmesi halinde, küresel veri trafiğinin de telafisi imkansız bir darbe alacağı konusunda dünyayı uyarıyor.
