İsrail’in önde gelen yayın organlarından Haaretz gazetesi, Tel Aviv’deki mevcut sağ koalisyon hükümetinin işgal altındaki Batı Şeria’da iki devletli çözüm olasılığını tamamen ortadan kaldırmak amacıyla yürüttüğü gizli harita operasyonunu deşifre etti. Yayımlanan kapsamlı araştırma raporuna göre, İsrail hükümeti stratejik öneme sahip noktalarda onlarca yeni yasa dışı yerleşim birimi kurulmasını ve mevcut kaçak yapıların yasallaştırılmasını onaylayarak sahada geri dönülmesi imkansız bir yeni realite inşa ediyor.
Raporda, Filistin devletinin kurulması fikrinin sloganlarla değil, sahada atılan somut adımlarla masadan tamamen kaldırıldığı vurgulandı. Nitekim aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in geçtiğimiz dönemde tartışmalı E1 yerleşim planını onaylarken sarf ettiği, “Bu adımlar iki devletli çözüm illüzyonunu fiilen gömecektir” şeklindeki ifadeleri de bu stratejiyi açıkça doğruluyor.
Batı Şeria haritasına saplanan 103 yeni çivi
İsrail hükümetinin kurulduğu günden bu yana Batı Şeria’da tam 103 yerleşim biriminin inşasına veya hukuki statü kazanmasına (yasallaştırılmasına) onay verdiği aktarıldı. Bu istatistiğin vahameti, geçmiş dönem verileriyle karşılaştırıldığında daha net ortaya çıkıyor. İsrail’in Batı Şeria’yı işgal ettiği 1967 yılından bu mevcut hükümetin kurulmasına kadar geçen yaklaşık 56 yıllık süreçte toplam 127 yerleşim birimi kurulmuşken, mevcut kabinenin tek başına bu sayıya yaklaşması “yerleşimci devrimi” olarak yorumlanıyor.
Smotrich’e sınırsız yetki verildi
Haaretz’in analizine göre bu hızlı genişleme, hükümet ortaklığı anlaşmalarıyla Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’e Savunma Bakanlığı bünyesinde verilen olağanüstü yetkiler sayesinde gerçekleşti. Sivil idare, planlama, arsa tahsisi ve C Bölgesi’ndeki Filistin mülklerinin yönetimi tamamen Smotrich’in kontrolündeki Yerleşim Müdürlüğü’ne devredildi. 2023 yılında yapılan bürokratik reformlarla yerleşim onayı verme yetkisi geniş kabineden daraltılmış güvenlik kabinesine (Güvenlik Kabinesi – Cabinet) indirgendi ve süreçler radikal biçimde hızlandırıldı.
Onaylanan 103 yerleşim biriminin kurumsal dökümü şu şekildedir:
- Yasallaştırılan Kaçak Yapılar: 48 adet kaçak karakol (outpost) yasal statüye kavuşturuldu.
- İdari Genişlemeler: 24 adet birim mevcut yerleşimlerin mahalleleri olmaktan çıkarılarak bağımsız yerleşim ilan edildi.
- Sıfırdan İnşa Edilenler: 31 adet tamamen yeni yerleşim alanı kuruldu (Buna 2005’teki geri çekilme planıyla boşaltılan 4 yerleşim yeri de dahil).
60 bin yeni konut ve milyarlarca dolarlık bütçe
İsrail merkezli sivil toplum kuruluşu Peace Now (Şimdi Barış) verilerine göre, hükümet sadece 2025 yılı sonuna kadar 40 binden fazla yeni konut ünitesini onayladı. Bakan Smotrich ise bu sayının güncel olarak 60 bin konut sınırına dayandığını ilan etti. Bu sayı, söz konusu hükümetten önceki on yıllık dönemde onaylanan konut sayısının neredeyse tamamına denk geliyor.
Ayrıca Tel Aviv yönetiminin bu projelerin altyapısı, elektrik-su şebekeleri ve bağlantı yolları için en az 19,8 milyar şekel (yaklaşık 6,6 milyar dolar) bütçe ayırdığı belgelendi. Askeri kaynaklar, yerleşim alanlarının bu denli dağılması nedeniyle Batı Şeria’da görev yapmak üzere tamamen yeni bir askeri tümen kurulması ihtiyacının doğduğunu ve bunun da savunma harcamalarını katlayacağını belirtiyor.
Etnik temizlik ve meralar üzerinden tehcir
Raporda dikkat çeken en çarpıcı detaylardan biri de yerleşim birimlerinin coğrafi dağılımı oldu. Özellikle Şomron (Samarya) bölgesinde onaylanan 28 yerleşimin 19’unun daha önce hiç Yahudi yerleşimcinin bulunmadığı bakir alanlarda kurulduğu saptandı. Amacın, Filistin şehirleri arasındaki coğrafi bağı kopararak buradaki halkı izole etmek olduğu ifade ediliyor.
İnsan hakları örgütleri, onaylanan yerleşimlerden 19’unun 2022 yılından bu yana silahlı yerleşimci şiddetiyle zorla göç ettirilen sivil Filistinli bedevi topluluklarının meraları ve köyleri üzerine kurulduğunu haritalarla ortaya koydu. İlk olarak küçükbaş hayvan yetiştirilen ufak çiftlikler (ranch outposts) olarak kurulan bu yapıların, yerel halk kaçırıldıktan hemen sonra devlet eliyle resmi kentlere dönüştürüldüğü açıklandı.
