Doğu Afrika ve Kızıldeniz hattında jeopolitik gerilimler tırmanmaya devam ederken, Mısır ile Etiyopya arasındaki rekabet Somali ekseninde yeni bir boyuta evrildi. Kahire yönetimi, Addis Ababa’nın Nil Nehri üzerindeki Büyük Rönesans Barajı anlaşmasına karşılık Somali veya Eritre’de liman ve askeri üs elde etme teklifini kesin bir dille reddetti.
Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty, Kızıldeniz’in güvenliğinin yalnızca kıyıdaş ülkelere ait olduğunu vurgulayarak, Somali’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik her türlü tek taraflı adımı reddettiklerini belirtti.
Etiyopya’nın Kızıldeniz planı ve Mısır’ın net tavrı
Nüfusu 130 milyonu aşan ve denize kıyısı bulunmayan Etiyopya’nın Başbakanı Abiy Ahmed, ekonomik kalkınma ve bölgesel istikrar için Kızıldeniz’e çıkışın zorunlu olduğunu savunuyor. Bu doğrultuda Etiyopya, Somaliland bölgesiyle yaptığı tartışmalı mutabakat zaptı ile bölgede bir deniz üssü ve liman elde etme girişiminde bulunmuştu.
Ancak diplomatik kaynaklara göre Etiyopya, baraj krizini çözmek amacıyla Mısır’a bir takas teklifi sundu. Bu plana göre, Mısır’ın Etiyopya’ya Somali veya Eritre kıyılarında liman ve askeri üs kurması için yeşil ışık yakması isteniyordu. Kahire yönetimi, ulusal güvenliğine ve bölge istikrarına tamamen aykırı bulduğu bu teklifi elinin tersiyle itti.
İsrail ve Etiyopya yakınlaşması Somali’yi nasıl etkiliyor?
Somaliland’in tek taraflı bağımsızlık hamleleri ve dış güçlerin bölgeye müdahalesi, krizi daha da karmaşık hale getiriyor. Özellikle İsrail’in Somaliland’i tanıması ve diplomatik temsilcilik açma girişimleri, bölgedeki güç dengelerini sarstı.
“Mısır, Etiyopya ve İsrail ekseninde şekillenen bu süreç, yalnızca Somali’nin değil, tüm Kızıldeniz havzasının güvenliğini tehdit eden bir stratejik hamle olarak okunuyor.”
Analistler, bu iş birliğinin Somali’nin parçalanmasını tetikleyebileceğini ve Mısır’ın bu senaryoda en çok zarar görecek aktörlerin başında geleceğini belirtiyor. Bölgedeki bu gelişmeler, Doğu Afrika’da iki farklı blokun karşı karşıya geldiğini gösteriyor: Bir tarafta Somali’nin birliğini savunan Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye, Somali ve Eritre; diğer tarafta ise Etiyopya ve İsrail ekseni.
Mısır ve müttefiklerinin stratejik hamleleri
Kahire, Somali ile ilişkilerini stratejik ortaklık seviyesine yükselterek askeri, ekonomik ve ticari alanlarda iş birliğini artırdı. Mısır Hava Yolları’nın Mogadişu seferlerini başlatması ve iki ülke arasında imzalanan askeri iş birliği protokolü, Mısır’ın sahadaki varlığını güçlendirdi.
Önümüzdeki dönemde Mısır silahlı kuvvetlerinin, Afrika Birliği barış gücü misyonu kapsamında Somali’de görev yapması bekleniyor. Etiyopya’nın bu adımlara karşı çıkmasına rağmen Mısır, bölgedeki müttefikleriyle birlikte Somali’nin egemenliğini korumak ve Kızıldeniz’deki güç dengesini muhafaza etmek için kararlı bir duruş sergiliyor.
