ABD yönetiminin “Ekonomik Parya” adını verdiği yeni yaptırım dalgasını duyurmasının ardından İran piyasalarında tarihi bir dalgalanma yaşanıyor. Tahran sokaklarında ve marketlerde günlük hayat olağan akışında devam ediyor gibi görünse de döviz büroları ve finans piyasalarında derin bir kriz tablosu hakim.
Vatandaşların alım gücündeki sert düşüş nedeniyle tüketim harcamaları kısılırken, birikimlerini korumak isteyen halk döviz ve altına yöneliyor.
İran riyalinde tarihi değer kaybı
Yeni ekonomik yaptırımların açıklanmasıyla birlikte başkent Tahran’ın döviz merkezi konumundaki Firdevsi Caddesi’nde hareketlilik tırmandı. Serbest piyasada dolar/riyal kuru tarihi zirvelerini test etti:
Hafta başı: 1 milyon 860 bin riyal seviyelerinden işlem gören dolar, kısa sürede 1 milyon 920 bin riyali aştı.
Kritik eşik aşıldı: Yaptırım haberlerinin yayılmasıyla 2 milyon sınırını geçen kur, pazartesi 2 milyon 340 bin riyale ulaştı.
Tarihi zirve: Salı günü öğle saatleri itibarıyla ABD doları serbest piyasada 2 milyon 600 bin riyal seviyesine kadar fırladı.
Döviz bürosu çalışanları ve uzmanlar, petrol ihracatının sıfırlanması tehdidi ve enflasyon beklentilerinin dövize olan talebi körüklediğini, Merkez Bankası müdahalelerinin ise ancak kısa vadeli frenleme sağlayabileceğini vurguluyor.
Altın ve otomobil fiyatları tırmanışta
Dövizdeki sıçrama, geleneksel güvenli liman olan altın piyasasında ve otomotiv sektöründe zincirleme fiyat artışlarına yol açtı:
Gram altında sert yükseliş
Kerimhan Caddesi’ndeki kuyumcular çarşısında külçe altın ve sikkelere yoğun talep gözlendi. 18 ayar altının gram fiyatı geçen haftaki 196 milyon 304 bin riyal seviyesinden, kısa süre içinde 223 milyon 349 bin riyale yükseldi.
Otomotivde fiyat artışı ve talep durgunluğu
Yerli ve montaj araç piyasasında fiyat etiketleri yukarı yönlü güncellenirken, reel alım gücünün tükenmesi sebebiyle fiili satışların durma noktasına geldiği ve piyasada derin bir durgunluk yaşandığı belirtiliyor.
Enflasyonist ortam borsa endeksini yükseltti
Tahran Menkul Kıymetler Borsası’nda ise genel ekonomik kırılganlığa rağmen hisse senetlerine yönelim sürdü. Yüksek enflasyondan korunma arayışındaki yatırımcıların alımlarıyla borsa endeksi 123 bin 921 puan (%2,02) artış kaydederek 6 milyon 223 bin 877 puana ulaştı.
Piyasa uzmanları, caddelerdeki sakin görüntünün aksine ekonomik baskının hanehalkı bütçelerinde sessiz bir tahribat yarattığını, temel tüketim mallarındaki fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde daha hissedilir hale geleceğini belirtiyor.
