Orta Doğu’da ve özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde tırmanan bölgesel gerilim, küresel tedarik zincirindeki kırılmalar nedeniyle Afrika pazarlarını da doğrudan etkilemeye başladı. Basra Körfezi’ndeki seyrüsefer aksamaları, Etiyopya’da ithal malların fiyatlarının hızla yükselmesine ve tüketicilerin alım gücünün ciddi oranda düşmesine yol açtı.
Etiyopyalı tüccarlar ve bölge halkı, krizin artık günlük yaşamın en temel detaylarına kadar hissettirildiğini belirtiyor. Pazarlarda alım-satım hacminin gözle görülür şekilde gerilediği, pek çok temel tüketim maddesinde tedarik sıkıntısı yaşandığı ve nakliye maliyetlerinin katlandığı ifade ediliyor.
Nakliye ve yakıt maliyetleri fiyatları katladı
İran, Hindistan ve Lübnan gibi ülkelerden yapılan ithalata bağımlı olan baharat ve şifalı ot ticareti, krizden en ağır darbeyi alan sektörlerin başında geliyor. Tüccarlar, İran’dan gelen safran ve kurutulmuş çiçeklerin karaborsaya düştüğünü, Hindistan’dan ithal edilen kakule ve tarçın gibi ürünlerin fiyatlarının ise rekor seviyelere ulaştığını bildiriyor.
Lojistik hatlarındaki aksamalar nedeniyle önceden bir haftada ulaşan siparişlerin teslimat süreleri uzarken, yükselen petrol ve akaryakıt fiyatları navlun giderlerini artırdı. Daha önce 100 Etiyopya Birri (yaklaşık 0,8 dolar) seviyesinde olan ürünlerin maliyeti 180 Birr’e (yaklaşık 1,5 dolar) yükselirken, ithal ürünlerdeki genel fiyat artışının %10 ila %20 bandına ulaştığı kaydedildi.
Afrika Boynuzu’nda alım gücü düşüyor
Akaryakıt maliyetlerindeki artış yalnızca ithal ürünleri değil, yerel üretim gıda ve temel tüketim maddelerini de doğrudan etkiledi. Tüketiciler, daha önce aile bütçelerinin haftalık mutfak masraflarını rahatlıkla karşıladığını, ancak mevcut zamlar nedeniyle yalnızca en zorunlu ihtiyaçlara yönelebildiklerini ifade ediyor. Örneğin, daha önce geniş bir pazar alışverişine imkan tanıyan 10 bin Birr’lik (yaklaşık 81 dolar) bir bütçeyle artık çok kısıtlı miktarda ürün alınabiliyor.
Ekonomi uzmanları, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklıkların etkisinin Orta Doğu ile sınırlı kalmayıp enerji ithalatına yüksek oranda bağımlı olan Afrika Boynuzu ülkelerine kadar dalga dalga yayıldığına dikkat çekiyor. Seyrüsefer güvenliği yeniden sağlanmadığı takdirde, bölgedeki küçük işletmelerin yanı sıra büyük ticaret şirketlerinin de iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
