Libya, yaklaşık 20 yıldır resmi bir nüfus sayımı gerçekleştirememenin getirdiği ağır ekonomik ve idari sorunlarla mücadele ediyor. Ülkedeki derin siyasi bölünmüşlük ve kurumsal parçalanma, kamu politikalarının belirlenmesinden kaynakların adil dağıtımına ve seçim süreçlerinin yönetilmesine kadar pek çok alanda temel veri eksikliğine yol açıyor.
En son 2006 yılında yapılan resmi nüfus sayımında Libya’nın nüfusu 5,5 milyon olarak kayıtlara geçmişti. Ancak o tarihten bu yana yaşanan siyasi çalkantılar ve güvenlik krizleri, yeni bir sayımın yapılmasına izin vermedi.
Siyasi bölünme ve güvenlik engeli
Planlama Bakanlığı İstatistik ve Sayım Müdürü Nabil al-Qanqa, ülkenin içinden geçtiği olağanüstü koşulların projeyi engellediğini belirtti. Mücadele ettikleri zorlukların 2014 yılı öncesinde başladığını ve sonraki süreçte de katlanarak sürdüğünü vurgulayan al-Qanqa, bu durumun sayım operasyonlarının defalarca ertelenmesine neden olduğunu ifade etti.
Uzmanlar, ülkede tek bir yürütme organının ve birleşmiş kurumların bulunmayışının, güvenilir nüfus ve finans verilerinin elde edilmesini imkansız kıldığını dile getiriyor. Bu durum, kamu hizmetlerinin ve devlet imkanlarının vatandaşlara ulaştırılmasında büyük kilitlenmelere yol açıyor.
Ekonomik kayıplar ve yönetimde veri eksikliği
Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Konseyi Başkanı Mahmoud al-Ftisi, güncel nüfus verilerinin bulunmamasının ekonomik krizleri derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Güncellenmiş bir veri tabanı olmadan hiçbir hükümetin kaynakları adil dağıtamayacağını ve temel hizmetleri planlayamayacağını vurguluyor.
Mağrip Politikalar Enstitüsü Müdürü Mohamed Tantoush ise Libya’nın nüfus krizini çözmeden sağlıklı bir kalkınma planı hazırlayamayacağını belirtiyor. Tantoush’a göre, güvenilir istatistiklerin olmaması hatalı planlamalara, kamu kaynaklarının israfına ve yolsuzluğa elverişli bir ortamın doğmasına zemin hazırlıyor.
Lojistik zorluklar ve geniş coğrafya
Sayımın önündeki engeller yalnızca siyasi krizlerle sınırlı değil. Libya’nın geniş yüzölçümüne karşılık düşük nüfus yoğunluğuna sahip olması, lojistik ve teknik zorlukları da beraberinde getiriyor. Kapsamlı bir saha çalışması yürütmek; büyük bir insan kaynağı, ileri teknoloji ve yüksek bütçe gerektiriyor.
Seçimler ve demografik yapı üzerindeki etkiler
Nüfus sayımının gecikmesi, ülkenin siyasi geleceğini ve gelecekte yapılması planlanan seçimler ile anayasa referandumlarını da doğrudan etkiliyor. Doğrulanamayan nüfus verileri, seçim çevrelerinin belirlenmesinde ve temsil adaletinin sağlanmasında tartışmalara yol açıyor.
Sosyo-kültürel yapı açısından Libya toplumunun yaklaşık %97’sini Araplar ve Amaziğler (Berberiler) oluşturuyor. Resmi dilin Arapça olduğu ülkede Libya diyalekti konuşulurken, Amaziğ topluluğu özellikle Trablus’un kuzeyindeki dağlık bölgelerde kendi dillerini muhafaza etmeye ve konuşmaya devam ediyor.
Gözlemciler, devlet kurumlarının yeniden inşası ve bölgesel kalkınmanın sağlanması için güvenilir bir veri tabanı oluşturulmasının ve ulusal sayımın gerçekleştirilmesinin kaçınılmaz bir zorunluluk olduğunu vurguluyor.
