Libya Devlet Yüksek Konseyi üyesi Muhammed Amazeeb dün, cumhurbaşkanı adaylığı açısından önemli ve temel anlaşmazlık noktaları olduğunu açıkladı. Bunların yasal anlaşmazlıklar olduğunu ve siyasi anlaşma süreciyle ilgisi bulunmadığı vurguladı.
Amazeeb, Arap Haber Ajansı’na (ANA) yaptığı açıklamada, söz konusu tartışmalı konuların seçim yasalarının yayınlanması için yasal uzlaşmaya ihtiyaç duyduğunu dile getirdi. Temsilciler Meclisi ile Yüksek Konsey arasındaki ortak 6+6 komitesi tarafından onaylanan seçim yasalarının bir eksiklik veya boşluk içermediğini vurgulayan yetkili, aksine bu yasaların hazırlanmasındaki temel kuralın, seçim sonrasında herhangi bir anlaşmazlığın ortaya çıkmasını önlemek amacıyla tüm siyasi partilerin bunlar üzerinde anlaşmasını sağlamak olduğunu kaydetti. Muhammed Amazeeb, Libya’daki mevcut sorunun, tek elde değil, silahlı oluşumlar ile ordunun genel komutanlığı arasında, Yüksek Konsey ile Temsilciler Meclisi arasında ve doğudaki bir hükümet ile batıdaki bir hükümet arasında dağıtılması olduğunu ifade etti.
Birleşmiş Milletler’in (BM) Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy geçen salı günü Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) verdiği brifingde, tüm tarafların üzerinde mutabakata vardığı birleşik bir hükümetin varlığının ülkeyi seçimlere götürmek için zorunlu bir mesele haline geldiğini söyledi. Ayrıca Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Yüksek Konsey Başkanı Muhammed Takala ile seçim kanunlarını revize etmek için görüşme yapmayı planladığını açıklamıştı. Aynı şekilde önde gelen siyasi liderler arasında bir toplantı yapılması olasılığını görüşmek üzere Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ile birlikte çalıştığını dile getiren Bathiliy, bazı seçim yasalarında değişiklik yapılması yönündeki taleplere ilişkin olarak ise Yüksek Konsey üyesi, 6+6 komitesinin kararlarının bağlayıcı ve nihai olmasında rağmen Temsilciler Meclisi’nin bu konuyu dağıtarak, onayladığı kanunlarda değişiklik sunduğunu, bu nedenle Yüksek Konsey’in de bazı değişiklik önerilerinde bulunduğunu ve bazı çekincelere sahip olduğunu vurguladı. Yetkili ayrıca, Konsey’in 22 üyesinin 4 Eylül’de yapılması planlanan konsey oturumunda 6+6 komitesi yasalarının tartışılmasına ilişkin bir madde eklenmesi yönünde talepte bulunduğunu ifade etti.
Şarku’l Avsat’In edindiği bilgilere göre Amazeeb ise konuya ilişkin şunları söyledi:
“Çift vatandaşlığa sahip kişinin, aday olabilmesi için vatandaşlıktan feragat ettiğine dair vatandaşlığı veren ülkeden kanıt sunmasını önerdik. Ancak Temsilciler Meclisi, ilk turu kazanması halinde bu maddenin ikinci turda uygulanması konusunda ısrar etti. Bu dünyanın hiçbir ülkesinde yok.”
Bu çerçevede Yüksek Konsey’in çift vatandaşlığa sahip kişinin adaylığı konusunu gündeme getirdiğini belirten yetkili, “Çünkü devlet başkanının birden fazla vatandaşlığa sahip olması doğru değildir ve bu tüm ülkelerde genel bir kuraldır” dedi. Özellikle batı bölgesinde geniş ve güçlü akımların varlığını vurgulayan Muhammed Amazeeb, “Devlet başkanlığı için cezai hükümleri bulunan çifte uyrukluların ve askeri personelin adaylığına tamamen karşıyız” şeklinde konuştu.
‘Al Qahera News’ kanalına göre Libya Temsilciler Meclisi Başkanı danışmanı Fethi el-Merimi geçen pazar günü, 6+6 komitesinin, çalışmalarını 10 gün içinde tamamlayıp tartışma için parlamentoya sunacağını söyledi. Komitenin üzerinde mutabakata varılan yasal mevzuatı incelemeye başlayacağını söyleyen Merimi, seçim kanunlarının kesinleşip yayımlanması durumunda Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi’nin yeni hükümetin kurulması için çalışacağını ifade etti.
Yüksek Konsey üyesi, 6+6 komitesi tarafından onaylanan seçim kanunlarında değişiklik yapmaya yetkili makam hakkında ise şunları söyledi:
“Bu konu, yalnızca Yüksek Konsey ve Temsilciler Meclisi’nin yetkisi dahilindedir. Mesele tamamen hukukidir. Başkanlık Konseyi’nin, hükümetin ya da bir başkasının buna karışma hakkı yoktur.”
Muhammed Amazeeb, Suheyrat’ta (2015’te) onaylanan siyasi anlaşma hükümlerinin şu an geçerli olduğunu ve yasa çıkarma yetkisini Yüksek Konsey ve Temsilciler Meclisi’ne verenlerin onlar olduğunu belirterek “Ayrıca iki meclisten biri diğer meclisin onayı olmadan kanun çıkaramaz. Ayrıca üçlü veya dörtlü toplantıların veya diğer organların bu konuda herhangi bir yetkisi yoktur” dedi.
Amazeeb, Bathiliy’nin tüm Libyalı liderlerin katılacağı bir toplantı düzenlemeyi hedeflediği yönündeki açıklamalarına ilişkin olarak da seçim yasalarında değişiklik yapılması konusunun yalnızca Yüksek Konseyi ve Temsilciler Meclisi tarafından temsil edilen yasama organını ilgilendirdiğini vurguladı. Ayrıca Başkanlık Konseyi, hükümet ve Libya Ulusal Ordusu Genel Komutanlığı tarafından temsil edilen diğer tarafların, herhangi bir değişiklik yapma konusunda yasal veya anayasal yetkileri bulunmadığını ve bunun onların yetkileri dahilinde olmadığını ifade etti. Başkanlık pozisyonuna aday olma koşulları konusundaki mevcut anlaşmazlıkların üstesinden gelinmesine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
“Cumhurbaşkanlığı seçimi konusunda görüş ayrılıklarının fazla olması nedeniyle Yüksek Konsey’in çok sayıda üyesi, sadece parlamento seçimi yapılması, daha sonra ülkenin anayasasını onaylamak için harekete geçilmesi ve ardından cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılması konusunu gündeme getirdi.”
Ülkede iki hükümetin varlığı sürerken, Aralık 2021’de yapılamayan seçim yasa tasarılarına ilişkin anayasa değişikliğine göre Temsilciler Meclisi ve Yüksek Konsey temsilcilerinden oluşan bir 6+6 komitesi oluşturuldu.
6+6 komitesi geçen mayıs ayının sonlarında, gelecek aralık ayında parlamento seçimlerinin ve Ocak 2024’te cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılmasına karar verdi. Libya seçimlerinin 24 Aralık 2021’de yapılması planlanıyordu. Ancak siyasi taraflar arasında oy vermenin yasal dayanağı konusunda fikir birliğine varılamadığı için ertelendi.
