On yıllar boyunca İsrail’in Batı kamuoyundaki en kritik gücü askeri veya diplomatik nüfuzundan ziyade, anlatı ve sansür üzerindeki mutlak hakimiyeti oldu. Hangi olayın gündeme geleceği, kimin güvenlik kaygısının önceleneceği ve İsrail politikalarına yönelik hangi eleştirilerin kamusal alanda meşru kabul edileceği katı bir otosansür ve baskı mekanizmasıyla şekillendirildi.
Ancak dünyaca ünlü rap sanatçısı Macklemore’un sahnede Filistin’e destek vermesinin ardından Ed Sheeran’ın ABD turnesinden çıkarılması ve sonrasında patlak veren kitlesel tepkiler, bu sansür mekanizmasının artık ters teptiğini gözler önüne seriyor.
Turneden çıkarıldı, diğer tüm sanatçılar çekildi
Macklemore’un konserde Filistin bayrağı açması ve “Özgür Filistin” mesajı vermesinin ardından, milyarder lobi temsilcileri ile stadyum yönetimlerinin baskısıyla sanatçının turne kadrosundan çıkarılması eski sistemin işlediği izlenimini yarattı. Ancak bu kez alışılmış baskı süreci beklenmedik bir dayanışma dalgasıyla karşılaştı.
Macklemore’a uygulanan sansürü protesto eden turnedeki diğer tüm ön gruplar; Finneas, Lukas Graham, Aaron Rowe ve Beoga art arda açıklamalar yaparak Sheeran’ın turnesinden çekildiklerini duyurdu. Tepkilerin ardından Sheeran’ın konser biletlerinin ikinci el piyasasındaki fiyatları yer yer yüzde 50’ye varan oranlarda değer kaybetti.
Sansür girişimi yardım kampanyasına dönüştü
Sahnelerden uzaklaştırılmak istenen Filistin davası, sansür hamlesiyle birlikte küresel çapta çok daha geniş bir yankı buldu:
- Macklemore’dan 1 milyon dolarlık bağış: Sanatçı, turne kapsamında kazandığı 1 milyon dolarlık tüm geliri Filistinli yardım kuruluşlarına bağışladığını açıkladı.
- Sheeran’dan 2 milyon dolarlık yardım: Oluşan devasa kamuoyu baskısının ardından Ed Sheeran, bölgedeki insani yardım çalışmalarına 2 milyon dolar aktaracağını duyurdu.
- Küresel destek zinciri: Çocuk eğitmeni Ms Rachel dahil olmak üzere pek çok tanınmış figür, açılan bağış kampanyalarına milyonlarca dolarlık katkı sağladı.
Baskı yoluyla sahneden indirilmek istenen “Özgür Filistin” haykırışı; müzik endüstrisinin en büyük turnelerinden birinin dağılmasına, milyonlarca dolarlık doğrudan insani yardıma ve küresel ölçekte eşi görülmemiş bir görünürlüğe dönüştü.
Görsel çağda tekel kırıldı: Anlatı kontrolü çöküyor
İsrail’in Gazze’de sürdürdüğü soykırımın üçüncü yılına yaklaşılırken, sahadaki sivil kayıplar, yıkılan mahalleler ve hastaneler geleneksel medya filtrelerini aşarak doğrudan akıllı telefonlar üzerinden küresel kamuoyuna ulaşıyor. Birleşmiş Milletler Araştırma Komisyonu’nun Gazze’de soykırım işlendiği tespiti ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Binyamin Netanyahu ile Yoav Gallant hakkındaki tutuklama kararları, geleneksel lobi faaliyetlerinin inandırıcılığını zayıflatıyor.
Pew Araştırma Merkezi’nin 36 ülkede yürüttüğü son kamuoyu yoklaması, kırılmanın boyutunu belgeliyor:
- Genel Olumsuz Algı: İsrail’e yönelik olumsuz bakış Birleşik Krallık’ta yüzde 69, Almanya’da yüzde 73, İtalya’da yüzde 75, Avustralya’da yüzde 79 ve ABD genelinde yüzde 60 seviyesine ulaştı.
- Genç Kuşak Tepkisi: 18-34 yaş aralığındaki gençlerde İsrail’e olumsuz bakanların oranı ABD’de yüzde 74, İngiltere’de yüzde 78, Avustralya’da ise yüzde 87’ye tırmandı.
Yıllardır sanatçıları, akademisyenleri ve kamusal figürleri kariyerlerini, sponsorluklarını ve itibarını kaybetmekle tehdit ederek susturan caydırıcılık mekanizması, kitlelerin artık geri adım atmamasıyla birlikte işlevini yitiriyor. Philadelphia konserinde sahneye tek başına çıkmak zorunda kalan Ed Sheeran’ın Gazze’de yaşananları “meşrulaştırılamaz” olarak nitelemesi, rüzgarın yön değiştirdiğini kanıtlıyor.
Sahnede “Özgür Filistin” diyen bir sanatçıyı mikrofonundan mahrum bırakmayı başaran sansür mekanizması, cümlenin tüm dünyada çok daha gür bir sesle yankılanmasını engelleyemedi.
