ABD merkezli Axios sitesinin Amerikalı ve İsrailli yetkililere dayandırdığı habere göre, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA/IAEA) yakın zamanda Suriye’deki “Saha 99” olarak bilinen gizli tesisteki nükleer maddeleri tahliye etmek üzere harekete geçecek. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Suriye, İsrail ve Türkiye hattında muhtemel bir krizi önlemek amacıyla yürüttüğü gizli diplomasinin ardından taraflar arasında mutabakata varıldığı bildirildi.
Aylardır kapalı kapılar ardında yürütülen müzakerelerin, Suriye’deki yeni hükümet ile sağlanan temaslar sayesinde olumlu sonuçlandığı aktarıldı.
“Saha 99” nedir ve içinde ne var?
Devrilen Beşar Esad rejiminin gizli nükleer programının bir parçası olan tesisler, 2007 yılında İsrail’in “El-Kibar” rektörünü vurmasıyla büyük oranda atıl kalmıştı. Ancak İsrail istihbaratı, Esad rejiminin o dönemden kalan bazı nükleer maddeleri gizlice “Saha 99” adı verilen tesiste depoladığını tespit etti.
Sitede yer alan bilgilere göre depolanan maddelerin detayları şu şekildedir:
Sarı Pasta (Yellowcake): Tesis içerisinde “sarı pasta” olarak adlandırılan uranyum konsantresi ve El-Kibar projesinden kalan radyoaktif atıklar bulunuyor.
Kirli Bomba Riski: Söz konusu maddeler doğrudan bir nükleer silah yapımına uygun olmasa da, radyoaktif serpinti yayacak bir “kirli bomba” yapımında kullanılma riski taşıyor.
Gizli Operasyonlar: İsrail, 2024 sonunda Esad rejiminin devrilmesinin hemen ardından tesisin girişlerini bombalayarak erişimi engellemişti.
İsrail’in yeni bombardıman tehdidi
İsrailli yetkililer, nükleer maddelerin tesisten çıkarılmaması veya Suriye yönetiminin bu maddelere erişmeye çalışması halinde sahayı yeniden bombalama tehdidinde bulundu. Tel Aviv yönetiminin, Türkiye’nin Suriye’ye bu maddelere erişim konusunda yardım edebileceğinden şüphelenmesi üzerine ABD diplomasisi devreye girdi.
Washington yönetimi, en güvenli yolun Suriye’nin yeni hükümetiyle anlaşarak maddelerin UAEA gözetiminde güvenli bir şekilde ülkeden çıkarılması olduğuna Tel Aviv’i ikna etti. Alınan kararla birlikte bölgede tırmanma potansiyeli taşıyan nükleer kriz engellenmiş oldu.
