Carnegie Endowment for International Peace tarafından yayınlanan bir analizde Tatiana Stanovaya, Rusya’nın ‘normal’ hayata döndüğünü söyledi. Ancak sistemin asla eskisi gibi olmayacağı hissini düşünmemek zor. Rus seçkinlerinin dünya görüşünü değiştiren Prigojin’in isyanı, ülkenin siyasi gidişatına önümüzdeki yıllarda etki etmesi bekleniyor.
İsyandan sonra, Rostov-on-Don kentindeki ordu karargahının kontrolünü ele geçirme ve Moskova’ya bir birlik gönderme kararının nedeni hakkında bir soruya yanıt olarak Prigojin, “Kontrolümü kaybettim” dedi.
Wagner’in son derece tartışmalı olan Rusya hapishanelerinden yeni askerler toplama uygulaması Ocak ayında durduruldu, özel ordunun cephane sıkıntısı çektiği söylendi ve ardından Prigojin’in Putin ile iletişim kanalları kesildi.
Stanovaya, Wagner’in eyleminin şaşırtıcı bir hızla gerçekleştiğini, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’nun arabuluculuğuyla varılan anlaşmayla Wagner’in geri çekildiğini ve 29 Haziran’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşme olduğunu aktardı.
Carnegie Rusya Avrasya Merkezi’nde kıdemli bir araştırmacı olan Stanovaya, görünürde her şeyin çözülmüş gibi göründüğünü, Prigojin’in güç kullanma girişiminin bir hata olduğunu anladığını ve Putin’in Prigojin’in ‘tehlikeli bir hain’ değil, ‘savaşın dehşetinin ortasında geçici olarak kendini unutmuş bir vatansever’ olduğuna karar verdiğini bildirdi.
Ancak Prigojin, isyanın ardından varlıklarını (medya imparatorluğunu, işinin bir bölümünü ve en önemlisi bir savaş kahramanı olarak itibarını) kaybetti ve Belarus’a sürgüne gönderildi. Kremlin, Wagner Grubu’nu yok etmeye çalışıyor. Grubun liderleri, Savunma Bakanlığı ile bir sözleşme imzalarken, Prigojin’in halefi olarak Alexei Troshev seçildi.
Stanovaya, Belarus’ta meşgul olan birkaç bin Wagner askerinin Putin için bir kriz ve Lukaşenko için bir baş ağrısı oluşturduğuna inanıyor.
Prigojin isyanının, Putin’in yaklaşık çeyrek asır önce iktidara gelmesinden bu yana Rusya’daki en önemli iç siyasi olay olduğu açık. Wagner isyanı, Rus ordusu komutanlarının itibarını zedeledi ve ordu saflarında biriken memnuniyetsizliği ortaya çıkardı.
Ukrayna’daki savaşı komuta eden üst düzey Rus generallerinden Tümgeneral Ivan Popov, Kremlin’in Ukrayna’daki savaş planlarını eleştirdikten sonra görevden alınarak yeni hizmet yeri olan Suriye’ye gönderildi.
Bu değişiklikler, Prigojin’in müttefiklerinin ordudan tasfiye edilmesinden çok Gerasimov ve Şoygu’nun gücüne verilen zararın bir sonucu olarak görülüyor. Putin’in zamanla bu iki ismi değiştirmesi gerekebilir.
Rus araştırmacı, birçok kişinin Kremlin’in isyandan sonra şiddet tekelini yeniden kurmaya çalışacağını düşünmesine rağmen, bunun tam tersinin gerçekleştiğine inanıyor. Rusya’da güvenlik yapısındaki çatlakların artması, yeni çatışmalara ve teşkilatlar arasında artan rekabete yol açarak istikrarı bozacak sonuçlara yol açabilir.
İsyandan asıl yararlananlar ise istihbarat servisleriydi. Federal Güvenlik Servisi, Rusya Askeri İstihbarat Servisi’nin (GRU) eski subayı olan İgor Girkin’i tutukladı. Girkin, 2014 yılında Ukrayna’nın doğusunda 298 kişinin ölümüne yol açan MH17 uçağının düşürülmesindeki rolü nedeniyle Batı’da (gıyabında) ömür boyu hapis cezasına çarptırılırken, ülkesinde ise Putin’i eleştirdiği için ‘militanlıkla’ suçlanıyor.
Tatiana Stanovaya için isyandan en çok zarar gören kişi Putin’in kendisidir. Ayaklanmadan sonra hissettiği güven ne olursa olsun yıkıldı. Kontrolden çıkan bir canavar yarattı ve seçkinler paniğe kapıldı. Herkes Kremlin’in ne kadar felçli olduğunu ve Prigojin’in yaptıkları karşısında cezadan nasıl kurtulduğunu gördü. Pek çok kişi şimdilerde Putin’in otoritesini sorgulamaya başladı.
Analizini Putin’in değer verdiği ‘dikey gücün’ ortadan kalktığını söyleyerek bitiren Stanovaya göre artık ‘düzinelerce daha küçük Prigojin’ var ve belki de Wagner liderinden daha öngörülebilir olsalar da daha az tehlikeli değiller. Bunların her biri, Putin sonrası Rusya aşamasının başladığını -Putin hala iktidarda olsa bile- ve silahlanma ve iktidar savaşına hazırlanma zamanının geldiğini düşünüyor.
Kaynak: Şarku’l Avsat
