ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Orta Doğu’daki kriz başlıklarını çözüme kavuşturmak amacıyla alışılagelmiş diplomatik kalıpların dışına çıkan çok katmanlı bir diplomasi trafiği yürütüyor. The New York Times, Axios ve The Times tarafından yayımlanan raporlara göre Washington, geleneksel diplomatik protokoller yerine doğrudan karar verici odaklarla ve gayriresmi arka kapı kanallarıyla temas kuruyor.
Gazze’de Kushner, Blair ve Mladenov devrede
Gazze dosyasında Trump’ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner’in liderliğinde yürütülen heyette; eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ile Barış Konseyi Temsilcisi Nickolay Mladenov yer alıyor. Mısır, Katar ve Türkiye’nin arabuluculuğunda Kahire’de Hamas Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye ile bir araya gelen heyet, ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile masaya oturdu.
Müzakerelerin merkezinde şu temel dinamikler bulunuyor:
Silahsızlanma ve Çekilme: Hamas, silahların kademeli devri ve yönetimin teknokrat bir Filistin hükümetine bırakılması taahhüdünü yinelerken; İsrail tarafı askeri çekilme öncesinde tam silahsızlanma şartını koşuyor.
Takvim Anlaşmazlığı: Washington yönetimi eş zamanlı ve kademeli bir geri çekilme-silahsızlanma formülü üzerinde uzlaşı ararken, Netanyahu iç siyasi dengeler ve yaklaşan seçimler nedeniyle geri adım atmaya yanaşmıyor.
İran hattında Barzani üzerinden Devrim Muhafızları kanalı
ABD yönetiminin alışılmışın dışındaki diplomatik temasları İran dosyasında da kendini gösteriyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın nihai karar alma yetkisini sorgulayan Beyaz Saray, doğrudan sahadaki asıl güç odaklarına yöneldi.
Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in onayıyla Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani üzerinden doğrudan temas kurdu. Barzani aracılığıyla İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı General Ahmed Vahidi’ye ulaşan Washington, Vahidi’nin diplomatik müzakereleri ve heyeti desteklediği mesajını aldı.
Temas var, uzlaşı belirsiz
Diplomatik gözlemciler, Trump yönetiminin stratejisinin iletişim kanalları açma konusunda etkili olduğunu ancak tarafları karşılıklı taviz vermeye ikna etme aşamasında tıkandığını kaydediyor. Gazze’de taraflar arasındaki karşılıklı güven eksikliği aşılamazsa yürütülen temasların kırılgan ateşkesi kalıcı bir siyasi anlaşmaya dönüştürmesinin güç olduğu belirtiliyor.
