Sosyal medya platformları ve TikTok, “13 Kasım 2026 Cuma günü dünyanın sonu gelecek” iddiasıyla çalkalanıyor. Sözde geri sayıma sadece sayılı günler kala ortaya atılan felaket senaryoları, dijital dünyada korkudan çok mizah ve ironi dolu paylaşımlara dönüştü. Pek çok kullanıcı “Faturaları ödemeyelim mi?”, “Evlilik yıl dönümü hediyesi almaktan kurtulduk” gibi esprili paylaşımlarla akıma katılırken, iddianın perde arkasındaki bilimsel gerçek gün yüzüne çıktı.
Kıyamet kehanetinin kökeni: 1960 tarihli bir nüfus araştırması
Ortalığı karıştıran iddianın kökeni, sanılanın aksine mistik bir kehanete değil, 64 yıl önce yayımlanmış akademik bir makaleye dayanıyor. ABD’deki Illinois Üniversitesi’nden Heinz von Foerster ve iki araştırmacı arkadaşı, 1960 yılında saygın bilim dergisi Science’ta “Kıyamet Günü: Cuma, 13 Kasım 2026” başlıklı bir çalışma yayımladı.
Son 2 bin yıllık insan nüfusu artış eğilimini matematiksel bir modele döken araştırmacılar, doğum oranlarının aynı hızla katlanması halinde 13 Kasım 2026 tarihinde dünya nüfusunun “sonsuza” ulaşacağını ve aşırı kalabalık nedeniyle insanlığın kendi kendini yok edeceğini öngörmüştü.
Bu eski çalışmanın, Mısır’da yayımlanan “Watani” gazetesinin 1964 tarihli bir sayısında haberleştirildiği ve sosyal medya kullanıcılarının bu kupürü “antik bir Mısır kehaneti” gibi yeniden dolaşıma sokmasıyla çılgınlığın fitillendiği anlaşıldı.
Matematiksel model çöktü: Gerçek tablo bambaşka
Araştırmacıların 1960 yılındaki varsayımları, aradan geçen yıllarda yaşanan demografik ve sosyolojik değişimler nedeniyle tamamen geçersiz kaldı:
- Nüfus beklentilerin çok gerisinde kaldı: 1960 yılında yaklaşık 3 milyar olan dünya nüfusu, matematiksel modelin iddia ettiği sınırsız patlamanın aksine günümüzde yaklaşık 8,3 milyar seviyesinde seyrediyor.
- Doğum oranları sert düştü: Araştırmanın hesaba katmadığı eğitim seviyesinin yükselmesi, kadınların iş gücüne katılımı ve kentleşme gibi faktörler küresel doğurganlık hızını belirgin şekilde yavaşlattı.
- BM verileri zirveyi 2080’lere erteledi: Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına göre dünya nüfusunun 2080’li yıllarda yaklaşık 10,3 milyarla zirveye ulaşması, 2100 yılına kadar ise kademeli olarak 10,2 milyara gerilemesi bekleniyor.
“Konservemin son kullanma tarihi 2030, kime inanayım?”
Arap dünyasında yayın yapan “Şebakat” adlı televizyon programında da ele alınan konu, kullanıcıların mizahi paylaşımlarına sahne oldu. İddiaları tiye alan kullanıcılardan biri “Daha yeni aldığım makarnanın son kullanma tarihi 2030, sardalya konservesi ise 2028’de bitiyor; şimdi kime inanayım?” derken, bir başka kullanıcı ise “Günü gelmeden önce telefon ve doğal gaz faturasını yatırmayayım bari, hazır masraftan kurtulmuş oluruz” yorumunda bulundu.
Bilim dünyası, dolaşımdaki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, söz konusu tarihin yalnızca eski bir demografi çalışmasının matematiksel bir projeksiyonundan ibaret olduğunu vurguluyor.
