Herhangi bir fırının yakıt yetersizliği nedeniyle işleyişini durdurduğunu yalanlayan Şam’daki İç Ticaret Müdürlüğü, “Tüm fırınlar operasyonel tahsisatlarını alıyor. Mevcut yakıt krizinden etkilenmediler” vurgusunda bulunmuştu. Açıklamanın ardından 24 saat geçmeden, rejimin yayın organlarından Al-Watan gazetesi ise Şam’daki özel fırın sahiplerinin akaryakıt krizi nedeniyle fırınlarını kapattığını doğruladığını aktardı.
Ülkede yaşanan akaryakıt krizinin herhangi bir sanayi sektörünü es geçmediğine dikkat çeken Al-Watan, önce mandıralar, peynir üreticileri ve satıcılarının akaryakıt sıkıntısı kaynaklı elektrik kesintileri nedeniyle dükkanlarının kapanmasından ve mali durumlarının kötüleşmesinden şikayetçi olduğunu, ardından ise fırınların ve tatlıcıların şikayet etmeye başladığını aktardı. Nitekim birçok üreticinin Şam ve kırsalındaki fırınlarını kapattığını, zirâ daha fazla maddi kayıp vermeye başladıklarını da ekledi.
Pazartesi günü özel fırınlardaki ekmek ve hamur işi fiyatları yüzde 42 artış gösterdi. Büyük boy ekmeğin fiyatı (850 gr.) 5 bin Suriye lirasına, küçük boy ekmeğin fiyatı ise (400 gr.) 3 bin liraya ulaştı. Büyük boy kepekli ekmek fiyatı 4 bin 500, küçük boy kepekli ekmek ise 3 bin liraya yükseldi. Kilo fiyatı 10 bin liraya, somun fiyatı ise 7 bin 500 liraya çıktı. Bir dolar, yaklaşık 6 bin Suriye lirasına tekabül ediyor.
Şam’da kapatılan fırınların sahiplerinden biri, üretim maliyetinin yüksek olması dolayısıyla fırınını kapatmak zorunda kaldığını, İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Müdürlüğü’nün ise bu sorunu çözmediğini vurguladı. Bilhassa tatlı malzemeleri fiyatlarındaki günlük değişim ışığında fiyatlandırma ile ilgili birçok sorunun patlak verdiğini söyleyen fırın sahibi, toptancıların karaborsada akaryakıt fiyatlarındaki abartılı artış dolayısıyla üreticilere fatura vermeyi reddettiğini bildirdi. İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma devriyelerinin dükkan içerisinde akaryakıt şirketi tarafından dağıtılan miktarlardan farklı dizel miktarları bulduğu taktirde kaçak mal satın alma iddiası ile tutuklamalarda bulunduğuna da değindi.
Akaryakıt şirketi, geçtiğimiz ay özel fırınlara tahsis edilen miktarları yüzde 40 oranında azaltmıştı. Bu ayın başından beri özel fırınlara dağıtım yapılmaması, özel fırınların akaryakıt ihtiyacını karşılamak için karaborsaya başvurmasıyla üretim maliyetlerinin artmasına neden oldu. Krizin şiddetlenmesi ve malzeme sıkıntısıyla birlikte Şam’da özel fırınların yaklaşık yüzde 50’si çalışmayı bırakır, yüzde 30’u üretimini azaltırken yüzde 20’si ise yüksek fiyatlarla akaryakıt alıyor. Hamur İşleri Derneği Başkanı Bassam Kaleci, iki gün önce yerel basına yaptığı açıklamada, fırınların mevcut koşullar altında çalışmaya devam edemeyeceği uyarısında bulunmuştu. Aynı zamanda İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Müdürlüğü’nü fiyat kesintisi ve usulsüzlük sorununu dikkate almaya çağırmıştı.
Şam’daki İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Müdürü Tamam el-Akde, herhangi bir özel fırının durdurulduğu iddialarını tamamıyla yalanlamış, böyle bir durumda kurumun bilgilendirmesi gerektiğini vurgulamıştı. Müdürlüğün bu hususta takipte olduğuna değinen Akde, Şam’daki 44 özel fırının tamamının mazot tahsislerini günlük olarak aldıklarını da sözlerine ekleyen Akde, herhangi bir fırın durdurulduysa bunun üretim hatlarındaki bakımdan kaynaklanmış olabileceğini söylemişti. Gerekçesiz olarak işini durduran veya üretimini azaltan fırınlara bu yılın başından bu yana milyarlarca liralık para cezası verildiğine dikkat çekmişti.
Bakanlar Kurulu tarafından yapılan açıklamaya göre hükümet, 2022 yılı için maaş ve ücret blokajının yüzde 33 oranında artırılmasını içeren 2023 yılı devlet genel bütçesini onayladı. Söz konusu açıklamada, “Konsey, 2022 bütçesine göre 3 milyar 225 milyon artışla 16.550 milyar Suriye lirası tutarındaki 2023 yılı devlet genel bütçe taslağını onayladı. Cari harcamalar için 13 milyar 550 milyon, yatırım harcamaları için 3.000 milyar ödenek dağıtıldı. 4 milyar 927 milyon tutarında sosyal destek onaylandı. Maaş, ücretler ve tazminat hususları ise 2022 bütçesine göre yüzde 33 artışla yaklaşık 2 milyar 114 milyon lira olarak onaylandı” ifadeleri kullanıldı.
Şarku’l Avsat’ın Şam’daki medya kaynakları ise Halk Meclisi’nin bütçeyle ilgili açıklamasında maaş ve ücret zamlarıyla ilgili yüzdeliğin belirtilmediğini, zirâ yıl içinde elde edilen birikime göre artabileceğini ifade etti. Gelecek yılın finansal açıdan daha da kötüleşeceği düşünülüyor.
2022 yılı genel bütçesi yaklaşık 13 milyar 325 milyon Suriye lirası, açık oranı ise 4 milyar 118 milyon Suriye lirası olarak belirlendi. Bu hususta devletin genel bütçesinde Suriye lirasının dolar karşısındaki kuru tahminindeki değişiklik, dönemsel terfilerle maaş ve ücretlerdeki artış üzerine değerlendirme yapıldı.
Kaynak: Şarku’l Avsat
