Sudan’ın kuzeydoğusunda yer alan kritik liman kenti Port Sudan’da tırmanan üretim maliyetleri, fırınları ve halkı doğrudan etkileyen ağır bir ekmek krizine yol açtı. Un ve maya başta olmak üzere temel girdi fiyatlarındaki ani sıçramalar, kronik elektrik kesintileri ve günlük işletme masrafları nedeniyle kentteki fırınlar üretimi kısarken ekmek fiyatları hızla yükseliyor.
Artan maliyet baskısı, vatandaşın 1.000 Sudan cüneyhi (yaklaşık 1 doların altında) karşılığında satın alabildiği ekmek adedini hızla eritti. Daha önce aynı paraya 5 somun alabilen halk, önce 3, kimi noktalarda ise sadece 2 somun ekmek alabilir duruma geldi.
Üretim maliyetleri ve enerji krizi fırınları vurdu
Fırın işletmecileri, un fiyatlarına gelen yüzde 20 ila 25 oranındaki zammın yanı sıra mayadaki sürekli fiyat artışlarının krizi tetikleyen ana faktör olduğunu ifade ediyor. Bölgedeki aşırı sıcak hava koşulları nedeniyle hamurun bozulmasını önlemek için fırınların günde 3 ila 9 kalıp buz satın almak zorunda kalması işletme yükünü daha da artırıyor.
Şebeke elektriğinin sık sık kesilmesi ise işletmeleri mazotlu jeneratör kullanmaya zorluyor. Her vardiyada yaklaşık 8 galon yakıt tüketmek durumunda kalan fırınlar, istasyonlardaki yakıt kıtlığı sebebiyle karaborsaya yönelmek zorunda kalıyor. Enerji ve hammadde darboğazı, fırınların günlük üretim kapasitesini 1.500 seviyesinden 1.000 adede kadar düşürürken, fırın çalışanlarının günlük yevmiyelerini de neredeyse yarı yarıya azalttı.
Dar gelirli aileler alternatif bulamıyor
Fırıncılar, 1.000 cüneyhe verilen ekmek sayısını düşürmenin zararı telafi etmek adına mecburi bir adım olduğunu, kalıcı çözümün ise un temini ve fiyatların düşürülmesinden geçtiğini vurguluyor. Tüketiciler ise yaşanan hızlı fiyat değişiminden şikayetçi. Birkaç hafta içerisinde alınan ekmek adedinin yarı yarıya düşmesi, özellikle kalabalık ailelerin bütçesini tüketmiş durumda.
Un fiyatlarındaki genel tırmanış nedeniyle bölge halkının geleneksel ekmek türleri olan “kesra” ve “karrasa” gibi alternatiflere yönelmesi de çözüm olmuyor. Ülkedeki döviz kuru baskısı ve iç üretimdeki gerileme gıda tedarikini zorlaştırırken; Nisan 2023’ten bu yana süregelen çatışmaların getirdiği ekonomik yıkım, temel gıdaya erişimi en büyük insani sorunlardan biri haline getirmeyi sürdürüyor.
